Unxantathu weKarpman: imodeli yobudlelwane bobudlelwane

Unxantathu weKarpman yimodeli yezengqondo echaza ukungasebenzi kakuhle kobudlelwane phakathi kweendima ezintathu: uMtshutshisi, iXhoba kunye noMsindisi. Iphuhliswe nguGqr Stephen Karpman ngo-1968, le ngcamango inceda ukuqonda intsebenziswano eyingxaki kwiimeko ezahlukeneyo, nokuba ngaba buqu, ubuchwephesha, okanye ubudlelwane bosapho. Ngokuphonononga imvelaphi, iindlela, kunye neempembelelo zeKarpman Triangle, sinokuqonda ngcono impembelelo yayo kubudlelwane bethu kunye nokuphila kakuhle ngokweemvakalelo.

Imvelaphi kanxantathu weKarpman

Unxantathu weKarpman uneengcambu zawo kuhlalutyo lwentengiselwano, ithiyori yengqondo eyenziwe ngu-Eric Berne kwi-1950s. UStephen Karpman, umfundi waseBerne, waphinda wayiphonononga le nkcazo-bungcali ngokuchonga ipateni ephindaphindayo kwiintsebenziswano ezingasebenziyo. Waphawula ukuba kwiimfazwe ezininzi, abo babebandakanyekile babenendima enye kwezi zintathu: Umtshutshisi, ixhoba okanye uMsindisi.

U-Karpman wapapasha imodeli yakhe kwinqaku ngo-1968, ebonisa njengesixhobo sokuqonda ingxaki yobudlelwane. Ukususela ngoko, unxantathu we-Karpman uye waba ngumbono owaziwayo ngokubanzi kwingqondo kunye nokuqeqesha, esetyenziselwa ukuhlalutya nokucacisa iintlobo ezahlukeneyo zongquzulwano phakathi kwabantu.

Want to break free from this hold?

Iindima ezintathu zikanxantathu weKarpman zichazwe

Unxantathu kaKarpman uneendima ezintathu ezahlukeneyo, nganye idlala indima ethile kumandla angasebenziyo:

  1. Umtshutshisi: Le ndima ibonakaliswa ngokuziphatha okubalaseleyo, okugxekayo kwaye ngamanye amaxesha ndlongondlongo. UMtshutshisi utyekele ekubek’ ityala abanye, abeke izimvo zakhe aze acinezele iXhoba. Usenokusebenzisa impoxo, izoyikiso, okanye igunya ukuze alondoloze isikhundla sakhe segunya.
  2. Ixhoba: Le ndima yamkelwa ngumntu oziva engenamandla, ecinezelwe okanye ephethwe kakubi. Ixhoba lithanda ukukhalaza, liziva lingenathemba, lize lifune ukuhoywa novelwano kwabanye. Uhlala ekuphepha ukuthatha uxanduva kwaye angabubaxa ubunzima bakhe ukutsala uncedo kuMsindisi.
  3. UMsindisi: Le ndima idlalwa ngumntu ofuna ukunceda okanye “ukusindisa” Ixhoba. UMsindisi uhlala engenelela ngokugqithisileyo kwaye engacelwanga. Uyakwazi ukuziphatha ngokukhusela, nokuba ngutata, kwaye ufumana uxabiso lwakhe ngokunceda abanye.

I-dynamics kanxantathu we-Karpman kwisenzo

Ukusebenza kukanxantathu weKarpman kuyinkimbinkimbi kwaye kaninzi kunobuqili. Iindima azilungiswanga kwaye zinokutshintsha ngokukhawuleza ngexesha lokusebenzisana. Umzekelo, umntu oqala kwindima yeXhoba unokuthi ngequbuliso abe nguMtshutshisi ngokuhlasela ngamazwi uMsindisi wakhe. Ngokukwanjalo, uMsindisi odandathekileyo usenokungena kwindima yokuba ngumtshutshisi ukuba uvakalelwa kukuba imigudu yakhe ayixatyiswa.

Oku kuguquguquka kweendima kunegalelo “kwisihogo” sonxantathu, njengoko umthathi-nxaxheba ngamnye unokutyhola abanye ngemeko engasebenziyo. Unxantathu weKarpman ke unokudala umjikelo oziqhubelayo wengxabano kunye nokutyhola, ukwenza kube nzima ukusombulula imiba esisiseko.

Izizathu ezingokwengqondo zikanxantathu weKarpman

Izinto ezininzi zengqondo zinokufaka isandla ekwamkelweni kweendima zikanxantathu weKarpman:

  • Iipateni zobudlelwane obufundiweyo: Abantu ngabanye banokuvelisa kwakhona iipatheni zokuziphatha ezibonwa kusapho lwabo lwemvelaphi okanye kubudlelwane bangaphambili.
  • Unmet iimfuno zeemvakalelo: Indima nganye ingaba ngumzamo wokwanelisa iimfuno ezinzulu zeemvakalelo, ezifana nesidingo sokulawula (Umtshutshisi), ingqalelo (Ixhoba), okanye ukuqinisekiswa (uMsindisi).
  • Ukungabikho kokuqinisekisa: Ukungakwazi ukunxibelelana ngokuthe ngqo nangokunyaniseka kunokukhokelela ekwamkelweni kwezi ndima zingasebenziyo.
  • Ukuzithemba okuphantsi: Ukuzibona uphantsi kunokubangela umntu amkele indima yeXhoba okanye afune ukuqinisekiswa ngendima yoMsindisi.
  • Ukoyika uKusondelana: Unxantathu weKarpman unokusebenza njenge defense mechanism ngokuchasene nolwalamano lokwenyani lweemvakalelo.

Iziphumo zikanxantathu weKarpman kubudlelwane

Ukuzibophelela kunxantathu weKarpman kunokuba neziphumo ezibi kubudlelwane:

  1. Ungquzulwano oluqhubekayo: Unxantathu uqhubela phambili iingxabano kunokuba uzisombulule, udala umjikelo wengxabano nengqumbo.
  2. Ukungabikho koxanduva: Abathathi-nxaxheba banokukuphepha ukuthatha uxanduva ngezenzo neemvakalelo zabo.
  3. Unxibelelwano olungasebenziyo: Unxantathu ukhuthaza unxibelelwano olungathanga ngqo nolukhohlisayo endaweni yokunyaniseka nokuvuleleka.
  4. Emotional Ukudinwa: iindima ezinxantathu zinokuphazamisa ngokweemvakalelo kubo bonke abathathi-nxaxheba.
  5. UUkuxhomekeka ngokusempilweni: Unxantathu unokudala ubudlelwane obuxhomekeke kuyo apho abathathi-nxaxheba baxhomekeke emphefumlweni omnye komnye.
  6. Qiniso lomntu: Ngokuhlala bevaleleke kwezi ndima, abantu ngabanye banokuba nobunzima ekukhuleni nasekuphuhliseni buqu.

Unxantathu weKarpman kwiimeko ezahlukeneyo

Unxantathu kaKarpman unokuzibonakalisa kwiindawo ezahlukeneyo zobomi:

  • Ubudlelwane bosapho: Umzekelo, umzali onguzwilakhe (Umtshutshisi), umntwana onemvukelo (Ixhoba), kunye nomnye umzali okhuselayo (uMsindisi).
  • Ubume obuchwepheshile: Umphathi ocinezelayo (Umtshutshisi), umqeshwa ohlala ekhalaza (Ixhoba) kunye nomlingane oneenjongo ezintle (uMsindisi).
  • Ubudlelwane bothando: Iqabane elilawulayo (Umtshutshisi), iqabane elithobelayo (Ixhoba), kunye nomhlobo ongenelelayo okanye umnyangi (uMsindisi).
  • Social dynamics: Kwiqela labahlobo, iindima zinokwahlulwa phakathi kwalowo ugxekayo (Umtshutshisi), lowo uhlala eziva engabandakanywa (Ixhoba) kunye nalowo uzama ukulungisa izinto (uMsindisi).
  • Iimeko zonyango: Unxantathu unokuvela nakubudlelwane phakathi komgqirha kunye nesigulane sakhe, ngomngcipheko wokuba umnyangi athathe indima yoMsindisi.

Ikhonkco phakathi kukanxantathu kaKarpman kunye nenkqubo ye-neuro-linguistic (NLP)

Unxantathu we-Karpman uhlala efundwa kunye ne-neuro-linguistic programming (NLP). I-NLP, eyaphuhliswa ngeminyaka yee-1970, igxile kwiipatheni zokucinga nokunxibelelana eziphembelela indlela esiziphatha ngayo. Kulo mongo, unxantathu weKarpman ubonwa njengemodeli yonxibelelwano engasebenziyo i-NLP ifuna ukuchonga nokuguqula.

I-NLP ibonelela ngobuchule bokunceda abantu ukuba baqaphele ukuthatha kwabo inxaxheba kuNxantathu weKarpman kunye nokuphuhlisa iipateni ezisempilweni zonxibelelwano. Umzekelo, i-NLP inokunceda:

  1. Chonga izinto ezibangela ukuba umntu athathe enye yeendima kunxantathu.
  2. Phuhlisa ukuzazi ngcono ukuzazi xa ufaka unxantathu.
  3. Funda iindlela zokulungisa ngokutsha ukuze utshintshe indlela oyibona ngayo imeko.
  4. Ziqhelanise neendlela ezithe ngqo kunye neziqinisekisayo zonxibelelwano.

Impembelelo kanxantathu weKarpman kwimpilo yengqondo

Ukuzibandakanya okuphindaphindiweyo kuNxantathu weKarpman kunokuba neziphumo ezibalulekileyo kwimpilo yengqondo yabathathi-nxaxheba:

  • Uxinzelelo lwe-Chronic: Uxinzelelo oluqhubekayo oluveliswa ngala mandla angakhokelela kuxinzelelo lwexesha elide.
  • Ixhala: Ukungaqiniseki kunye nokungquzulana okukhoyo kunxantathu kunokuphembelela iimvakalelo zonxunguphalo.
  • Ukudakumba: Ukuziva ubanjelwe kwindima yeXhoba kunokufaka isandla kwiimvakalelo zokungabi nathemba kunye nokudakumba.
  • Ukuzithemba okuphantsi: Indima nganye inokubethelela iinkolelo ezingentle ngawe kunye nabanye.
  • Ubunzima boBudlelwane: iipateni zonxantathu zinokuphinda-phinda kubudlelwane obahlukeneyo, ukudala iingxaki eziphindaphindiweyo.
  • Burnout: Ngokukodwa kwabo bahlala bethatha indima yoMsindisi, ukudinwa ngokweemvakalelo kunokukhokelela ekudinweni.

Ukuqukumbela

Ukuqukumbela, unxantathu we-Karpman unikezela ngesakhelo esinamandla sokuqonda ukungasebenzi kakuhle kobudlelwane bobudlelwane. Ngokuziqonda ezi patheni, sinokuqalisa ukuchonga utyekelo lwethu size sisebenzele ukwakha ubuhlobo obuphilileyo nobulungelelene ngakumbi. Nangona ukuphuma kunxantathu kunokuba ngumceli mngeni, ukuqonda linyathelo lokuqala elibhekiselele kunxibelelwano oluyinyani nolwanelisayo.

Ngaba ufuna ukutyhila iphepha ngokusisigxina?

Iseshoni yomntu ngamnye kunye ne-Cristina linyathelo eliqinisekileyo: qonda, yenza, uqhubele phambili. Kwividiyo, naphi na apho ukhoyo. Iseshini yoqeqesho lwevidiyo yomntu ngamnye (iSkype okanye iWhatsApp) — €100 ngeseshoni nganye.

Bhukisha iseshoni yam nganye nge-Cristina

Want to break free from this hold?

The Complete Narcissism Release (PDF book) and the Musc essential oil guide you step by step – at your own pace, at home.

Discover the release + oil

All releases (PDF books) · Essential oils

Want to break free from this hold?

The Complete Narcissism Release (PDF book) and the Musc essential oil guide you step by step – at your own pace, at home.

Discover the release + oil

All releases (PDF books) · Essential oils

Want to break free from this hold?

The Complete Narcissism Release (PDF book) and the Musc essential oil guide you step by step – at your own pace, at home.

Discover the release + oil

All releases (PDF books) · Essential oils

Want to break free from this hold?

The Complete Narcissism Release (PDF book) and the Musc essential oil guide you step by step – at your own pace, at home.

Discover the release + oil

All releases (PDF books) · Essential oils