ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ: ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਧੀ

ਦ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਜਾਂ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਜਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-ਚਾਹੇ ਵਿਦਿਅਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ “ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ” ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰੀਵ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ‘ਤੇ ਡਰਾਇੰਗ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਕੀ ਹੈ? ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ

ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਵਹਾਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਖਾਸ ਉਤੇਜਨਾ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੁਆਰਾ ਮਜਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਦੁਹਰਾਓ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਥਿਤੀ, ਉਤੇਜਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਸਵੈਚਲਿਤ, ਲਗਭਗ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਨਿਰਣੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਹਨ: ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਓਪਰੇਟ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਢੰਗਾਂ ਅਤੇ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ: ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਣਾ

ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਵਾਨ ਪਾਵਲੋਵ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੋ ਉਤੇਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਖਾਸ ਧੁਨੀ ਕਿਸੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਹਰ ਵਾਰ ਸੁਣਨ ‘ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, “ਆਜ਼ਾਦੀ”, “ਹੋਮਲੈਂਡ” ਜਾਂ “ਸਮਾਨਤਾ” ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਲਈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ, ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸੁਭਾਵਿਕ ਮਹੱਤਵ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ਰਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਪਰੇਟ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ: ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਣਾ

ਓਪਰੇਟ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ, ਬੀ.ਐਫ. ਸਕਿਨਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਧਾਂਤਕ, ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਕੁਝ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਚੰਗੇ ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਇਨਾਮਾਂ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਖਾਸ ਗੁਣਾਂ ਜਾਂ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸ਼ਰਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, “ਏਕਤਾ” ਜਾਂ “ਏਕਤਾ” ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੀਕਰਨ ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ “ਵਿਪਰੀਤ” ਜਾਂ “ਬੁਰਾ” ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ: ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਸ਼ਬਦ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ। ਭਾਸ਼ਣ ਅਜਿਹੇ ਕੀਵਰਡਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ “ਹੋਮਲੈਂਡ,” “ਆਜ਼ਾਦੀ,” “ਸਮਾਨਤਾ,” ਅਤੇ “ਮੁੱਲ”, ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਮਾਨਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹਨਾਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰਡ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਇੱਕ ਬੋਧਾਤਮਕ ਢਾਂਚੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਧਾਰਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹਿਪਨੋਟਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਹੈ: ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸ਼ਬਦ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਐਂਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਵਾਲ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੋਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਹੇਰਾਫੇਰੀ: ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਾ

ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ “ਸਕਾਰਾਤਮਕ” ਅਤੇ “ਨਕਾਰਾਤਮਕ” ਮੁੱਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰੋਧ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, “ਸੁਰੱਖਿਆ”, “ਆਜ਼ਾਦੀ” ਅਤੇ “ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ” ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ “ਮਾੜੇ” ਜਾਂ “ਵਿਰੋਧੀ” ਵਿਹਾਰਾਂ ਜਾਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ।

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ ‘ਤੇ ਵੀ ਝੁਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤਿਅੰਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਮੁੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ, ਵਿਅਕਤੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਮਾਨਸਿਕ ਢਾਂਚੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਕੂਲੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਭਾਸ਼ਣ ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੀਡੀਆ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਮਾਨ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਾਰਣ, ਖਬਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੁਆਰਾ, ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ‘ਤੇ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਪੂਰਵ ਧਾਰਨਾ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ।

ਇਹ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਧੱਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਅਣਉਚਿਤ ਜਾਂ ਅਸੰਗਤ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦਾ ਵਿਰੋਧ: ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਜਣਾ

ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਜਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ, ਵਿਕਲਪਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਜੀਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਤਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੂਚਿਤ ਵਿਕਲਪ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪੈਕੇਜਿੰਗ ‘ਤੇ ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਹਵਾਲਾ

ਇੱਥੇ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਸੱਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹਨ:

1. ਕਲੇਮੈਂਟ, ਸੇਲਿਨ। Apprentissage et conditionnements. ਪੈਰਿਸ: ਡੂਨੌਡ, 2006।
2. ਰਿਸ਼ੇਲ, ਮਾਰਕ. Conditionnement. ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਲਿਸ.
3. ਸਕਿਨਰ, ਬੁਰਹਸ ਫਰੈਡਰਿਕ। Science et comportement humain. ਪੈਰਿਸ: ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ, 2008।
4. ਪਾਵਲੋਵ, ਇਵਾਨ ਪੈਟਰੋਵਿਚ. Les réflexes conditionnés. ਪੈਰਿਸ: ਐਡੀਸ਼ਨ ਡੇ ਲਾ ਮੇਸਨ ਡੇਸ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਡੇ ਲ’ਹੋਮ, 1993।
5. ਬਟਨ, ਮਾਰਕ ਈ. Apprentissage et comportement : une perspective contemporaine. ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼: ਡੀ ਬੋਏਕ ਸੁਪਰੀਅਰ, 2016।
6. ਡੋਰੋਨ, ਰੋਲੈਂਡ, ਅਤੇ ਪੈਰੋਟ, ਫ੍ਰੈਂਕੋਇਸ (ਡਾਇਰ.) Dictionnaire de psychologie. ਪੈਰਿਸ: ਪ੍ਰੈੱਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੇਅਰਸ ਡੀ ਫਰਾਂਸ, 2001।
7. ਰਿਸ਼ੇਲ, ਮਾਰਕ. Burrhus Frederic Skinner.

ਇਹ ਹਵਾਲੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਿੱਟਾ

ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਦਿਅਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਦੁਹਰਾਓ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੌਧਿਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ।