O nisi taimi e te lagona ai e iai sou “pu” i totonu e leai se mea e mafai ona faʻatumu. O se faamalo e te maua ai se lalolagi lelei, ona mou atu lea. O le leai o se tali e pa’u’u ai oe i le mafatia. E tele mea e te avatu, e tele ina tele, ma le fa’amoemoe e maua mai ai sina mafanafana. O le mea o lo’o e fa’amatalaina e foliga pei o le emotional withdrawal.
O le leai o se lagona e lē o se vaivaiga. E masani lava o se faailoga o se manaoga faavae e lei lava le fafagaina, i se taimi o le olaga na tatou faalagolago atoatoa ai i isi. I lenei tusiga, o le a tatou vaʻavaʻai pe o fea e sau ai, pe faʻapefea ona faʻaalia o ia lava i le matua, ona taunuuga i le mafutaga, ma sili atu i le auala e tausia ai.
Le lava lagona: fa’amatalaga
Tatou te talanoa e uiga i le le maua o lagona (po o le leai o se alofa) pe a le mauaina e se tagata, pe le mauaina, le gauai, agamalu, faʻaaloalo ma lagona saogalemu latou te manaʻomia. O le faaupuga e aofia ai mea moni e lua e masani ona tutusa le tasi ma le isi:
Sous l'emprise d'un pervers narcissique ? Parlez-en en séance individuelle avec Cristina.
- Tagata lagona faaletonu, iloa i le tamaitiiti: toesea matua, lofituina, malulu, le mautonu, po o i latou lava i le tiga;
- leai fa’alagona i le taimi nei, ua o’o i se mafutaga a tagata matutua: o le paaga e mamao, e le popole pe fa’asoaina atu le alofa i fa’ainu ma drabs.
E fafagaina e le toʻalua le tasi ma le isi: o se tagata e leai se alofa a o laʻitiiti e ono tosina atu, e aunoa ma le iloaina, i mafutaga e toe faʻaleleia ai lenei le lava. Na matou su’esu’eina lenei feso’ota’iga i la matou tusiga i luga o le Fa’alelagona fa’aleagaga ma le mafutaga ma se fa’atauva’a fa’atauva’a.
O mafuaʻaga o le le lava o lagona
I le tamaitiiti
E manaʻomia e le tamaititi le lagona o le vaʻaia, faʻamafanafanaina, puipuia. Pe a le lava le faʻamoemoeina o nei manaʻoga, na te atiina ae ni fuafuaga e faʻafetaui ai: faʻaititia o ia lava, avea ma tagata poto tele, faia mea uma e faʻamalieina ai, pe i se isi itu e le toe fesili mo se mea. Faatasi ai ma tulaga masani:
- se matua le maua lagona (fa’anoanoa, vaisu, mamafa tele);
- o se aʻoaʻoga lea na faʻavaeina ai le alofa i taunuuga poʻo le usiusitai;
- Tu’u ese lagona fa’amatua fa’aaoga e fai ma fa’asalaga;
- le lelei o le teteʻa, faʻanoanoa, falemaʻi;
- o se matua fa’atauva’a, o le na fa’amoemoe e fa’afetaui e le tamaititi o latou lava mana’oga.
O suʻesuʻega e matua fiafia lava i nei aafiaga. O se suʻesuʻega na lomia i le 2023 i Brain and Behavior su’esu’eina le umi o a’afiaga o ituaiga eseese o fa’alavelave fa’aletamaiti, e aofia ai lagona fa’atamala, ma va’aia eseesega i le fai’ai o lo’o galue i le matua. E le o lona uiga o mea uma o se faʻamatalaga muamua, ae o nei manuʻa e tuʻu ai ni faʻailoga moni, lea e tatau ona faʻaeteete. Ina ia alu atili, faitau la matou tusiga i luga manu’a o le tamaitiiti.
I le avea ai ma se tagata matua
E mafai fo’i ona tula’i pe toe fa’aola le leai o se fa’alagona i se mafutaga a tagata matutua: o se paaga e le fa’aalia le alofa, e le amana’ia au talosaga, e fesuia’i i le va o le ua’i malosi ma le le fiafia. I se mafutaga ma se tagata fai togafiti, o le alofa e oo lava ina avea ma meafaigaluega e pulea ai: tuuina atu pe a e usitai, alu ese pe a e tetee.
Faailoga o le le maua o lagona i tagata matutua
O le leai o se lagona e iloagofie i mea tatou te fai atu ai nai lo mea tatou te oo i ai. O faʻaaliga sili ona masani ai:
- Ose fefe tele i le lafoaia: o le tuai, o se fe’au e le’i taliina, ma ua faateleina le popole.
- A e manaʻomia pea ona faʻamautinoa: “e te alofa ia te aʻu?”, “E te le ita? “.
- Faigata fai leai, ona o le fefe ne’i mou atu le alofa o le isi tagata.
- A uiga e tuʻuina atu tele: taimi, tupe, malosi, e tatau ona alofagia.
- Ua maaleale le taua o le tagata lava ia, e faalagolago i manatu o isi.
- Le lotoleaga po o lagona le saogalemu faigata ona fa’amalieina.
- A lagona o le gaogao pe a na o oe, o nisi taimi e tumu i meaai, lau, galuega poʻo faʻatau.
- Fesootaiga faifaipea ma paaga e le o maua tele.
Leai se alofa i fafine, i tane
O le le lava o lagona e aafia ai tagata uma, ae o nisi taimi e ese le faʻaalia e faʻatatau i aʻoaʻoga na maua. O le tele o fafine ua aʻoaʻoina e taui e ala i le tausia o isi, i le lamatiaga o le faʻagaloina o latou lava. O le toʻatele o tamaʻitaʻi ua aʻoaʻoina e aua le faʻaalia o latou manaʻoga, lea e mafai ona mafua ai le faʻamavaeina, itaitagofie poʻo le soona faʻafaigaluegaina i galuega. I tulaga uma e lua, e tutusa le manaoga: ia lagona le alofagia ma le saogalemu.
Leai se alofa i le ulugalii: o taunuuga
O le manatu fa’apipi’i, mai le galuega a John Bowlby, e fesoasoani e malamalama ai i le mea o lo’o lamatia. O se iloiloga lomia i le 2017 i Current Opinion in Psychology e manatua ai o tagata e le mautonu le pipii atu e sili atu le malosi e tali atu i le atuatuvale i a latou fegalegaleaiga alofa: o nisi e saili vavalalata ma le popole, o isi e tapunia i latou lava e puipuia i latou lava.
O le mea moni, o le le lava o lagona e mafai ona taʻitaʻia ai:
- a faʻalagolago faʻalagona: o le isi ua na o le pau lea o le puna o le saogalemu (silasila i le matou tusiga i luga o le emotional dependence);
- otele faapalepale i amioga faatiga, ona o le fefe ne’i motusia le mafutaga;
- feteʻenaʻiga faifaipea faʻatatau i avanoa, lotoleaga, manaʻoga mo faʻamaoniga;
- vaivai i manipulators, e vave vaʻaia lenei manaʻoga ma iloa le faʻaogaina, mo se faʻataʻitaʻiga e ala i le pomu alofa;
- a le maua le talitonuina o ia lava, aemaise lava pe a aveese e le paaga le alofa e faasala. O la matou tusiga i luga o le le le lava o le talitonuina o le tagata lava ia i ulugalii suʻesuʻeina lenei tulaga i se loloto sili atu.
Afai e te iloa oe i le faʻapipiʻi popole, e mafai foi ona e faitau i le matou tusiga i le Malamalama popole faʻapipiʻi.
Fa’afefea ona tausia lou lagona le lava: 6 fautuaga
E le mafai ona e suia le olaga faatamaitiiti e te lei maua. Ae e mafai ona tatou aoao e tuuina atu i tatou lava, ma maua, mea ua le maua. O nisi nei o manatu mautu:
- Iloa le mana’oga e aunoa ma le fa’amasinoina. Mana’omia le alofa o le tagata. O le faʻafitauli e le o se manaʻoga, ae o le taimi e taʻitaʻia ai oe e talia le le taliaina.
- Su’e au fa’aoso. O a taimi e fafaguina ai le lagona o le gaogao po’o le tuulafoaiina? O le fa’aigoaina o i latou e mafai ai ona e tali ese.
- Fa’afeeseesea’i au puna o le alofa. Uo, aiga filifilia, gaoioiga fa’atasi, manu: e le tatau ona malolo lou mana’oga i se tagata e to’atasi.
- Fa’ata’ita’i le agalelei. Talanoa ia te oe lava e pei ona e talanoa i se tamaititi e te alofa i ai. E foliga faigofie; O se toleniga moni.
- A’oa’o e seti tapula’a. O le fai atu leai e aunoa ma le aveesea o le alofa o isi o se mea e toe fa’afo’isia ai: e fa’aali atu ai ia te oe e le maua le alofa fa’alesoifua maloloina.
- Maua le lagolago. Psychotherapy e taulaʻi i le faʻapipiʻi e mafai ona fesoasoani e toe asia le tala faasolopito anamua. E mafai e se faiaoga ona fesoasoani e suia amioga i aso taitasi.
O le a le le lava o lagona
O le leai o se alofa e le o se su’esu’ega o le mafaufau. O se faʻamatalaga o se mea na tupu, aoga mo le malamalama i uiga o se tasi. Ae ui i lea, e mafai ona ola faʻatasi ma faʻafitauli e manaʻomia ai togafitiga: faʻalavelave, faʻalavelave popole, faʻafitauli o meaʻai. Ua faailoa mai e le Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina a le Lalolagi e faapea o faaletonu o le mafaufau e taatele ma o loo iai togafitiga lelei. Afai e tumau pea ou mafatiaga, faʻateteleina pe taofia oe mai le ola masani, e le “naʻo le leai o se alofa”: o se mafuaaga tatau e feutagai ai.
O le leai o se lagona e le o se mea e le maalofia e tuʻuina atu mai lea tupulaga i lea tupulaga. O le nofouta i mea ua e misia e masani lava o le mea lea e mafai ai ona e aloese mai le toe faia i lau lava fanau poʻo e pele ia te oe.
Lisi Siaki: pe o se lagona le lava lea ua ou mafatia ai?
- ☐ E masani ona ou fefe i le tuulafoaiina, e tusa lava pe leai se mafuaaga.
- ☐ E faigata ona ou lagona le to’a toatasi.
- ☐ Ou te lagona le nafa ma lagona o isi.
- ☐ Ou te talia amioga e tiga ai aʻu ina ia aua neʻi leiloa se tasi.
- ☐ Ou te manatua ni nai taga o le agamalu i loʻu laʻitiiti.
- ☐ Ou te maua aʻu lava i mafutaga ma tagata e le o avanoa tele.
O le tele o tali lelei e le faia ai se su’esu’ega, ae o lo’o fa’ailoa mai ai se mana’oga e tatau ona e fa’alogo i ai, ma atonu o se fa’apolofesa.
Health note: afai o le alu ese o lagona e o faatasi ma le faanoanoa faifaipea, popole malosi, faafitauli moe po o mafaufauga pogisa, talanoa i lau fomaʻi poʻo se fomaʻi mafaufau. I tulaga o mafatiaga, ole 3114 (puipuia o le pule i le ola) tali 24 itula i le aso. A tula’i mai sauaga i totonu o aiga, vala’au le 3919, 17 poʻo le 112.
Fesili e fai soo
O a faailoga o le leai o se alofa?
O le mea e sili ona taatele o le fefe i le lafoaia, o le manaʻomia o le faʻamautinoaina, faigata ona fai atu leai, maaleale le taua o le tagata lava ia ma se lagona o le gaogao pe a na o ia.
Pe mafai ea ona fofo le le lava o lagona?
E mafai ona to’afilemu loloto. E ala i le galue i luga o le faʻapipiʻi ma le faʻaaloalogia o le tagata lava ia, ma le ola i ni mafutaga sili atu ona malupuipuia, e toʻatele tagata latou te maua se paleni tumau.
Pe o le fa’atiga fa’alagona e fa’atupu ai lou fa’aletonu i tagata fa’atauva’a?
E mafai ona faʻateleina le faʻafitauli, aua o le manipulator muamua na ofoina atu le mea tonu na misi: gauai, faʻamemelo, folafolaga. O le iloaina o lenei mea o se puipuiga moni.
O le a le eseesega i le va o le leai o se lagona ma le faalagolago faalelagona?
O le le lava o lagona e faasino i le le faamalieina o manaoga; O le faalagolago i lagona o se tasi lea o auala e tali atu ai, e ala i le pipii atu i se mafutaga e afaina ai le tagata lava ia.
Fa’ai’uga
O le leai o se lagona e ta’u mai ai se tala: o se mana’oga talafeagai e le’i maua i taimi uma se tali. O aso nei e mafai ona e aoao e tali atu i se auala ese, ma le agamalu ma le onosai, ma filifili ni mafutaga e tafe atu ai le alofa i itu uma e lua. Afai o lo’o e tu’ua se mafutaga na fa’alolotoina ai lenei le lava ma e te mana’o e lagolagoina, e mafai ona e mauaina le support mo i latou ua afaina i le fa’atauva’a fa’aleaga .
Punavai
- Simpson J.A. ma Rholes W.S., “O Tagata Matutua Fa’atasi, Fa’atiga, ma Fegalegaleaiga Fa’afealofani,” Current Opinion in Psychology, 2017 : PMC4845754
- Cai J. et al., “Aafiaga umi o faʻalavelave faʻaleagaina o tamaiti laiti i luga o le faiʻai matutua”, Brain and Behavior, 2023 : PMC10175996
- Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina a le Lalolagi, “Mental disorders” (pepa pepelo): who.int
Want to break free from this hold?
The Complete Narcissism Release (PDF book) and the Musc essential oil guide you step by step – at your own pace, at home.
Want to break free from this hold?
The Complete Narcissism Release (PDF book) and the Musc essential oil guide you step by step – at your own pace, at home.
Want to break free from this hold?
The Complete Narcissism Release (PDF book) and the Musc essential oil guide you step by step – at your own pace, at home.
Want to break free from this hold?
The Complete Narcissism Release (PDF book) and the Musc essential oil guide you step by step – at your own pace, at home.