Azərbaycanda məişət zorakılığı zamanı yardım: hara müraciət etməli?

Azərbaycanda məişət zorakılığı zamanı yardım üçün polisə, ixtisaslaşmış dəstək xəttinə və yerli sosial xidmətlərə müraciət etmək olar. Hazırda birbaşa təhlükə varsa, 102 nömrəsi ilə polisə xəbər verin. Məişət və gender əsaslı zorakılıq barədə məlumat və məsləhət üçün 860 xətti var; mobil telefondan və regionlardan 012 860 yığılır. Bu bələdçi Azərbaycana aiddir. Başqa ölkədəsinizsə, Azərbaycan dilində oxumağınızdan asılı olmayaraq, həmin ölkənin yardım xidmətlərindən istifadə edin.

Yardım istəmək üçün digər şəxsə narsisizm və ya başqa pozuntu diaqnozu qoymaq lazım deyil. Konkret davranışı izah edin: hədə, fiziki hücum, cinsi məcburetmə, pulun nəzarətdə saxlanması, izləmə və ya evdən çıxmağa mane olma. Mütəxəssis üçün faktlar və hazırkı təhlükə vacibdir. Kitab almaq burada göstərilən xidmətlərə müraciətin şərti deyil. Məqalə oxumaq təcili müdaxiləni, tibbi müayinəni və konkret işiniz üzrə hüquqi məsləhəti əvəz etmir.

Birbaşa təhlükə: polis 102

Daxili İşlər Nazirliyinin rəsmi səhifəsində 102 zəng mərkəzi göstərilir. Zəng edərkən əvvəlcə harada olduğunuzu və həmin anda nə baş verdiyini deyin. Xəsarət alanların, uşaqların və ya silahın olub-olmadığını bildirin. Təhdid edən şəxs hələ yanınızdadırsa, bunu da açıqlayın. Operatorun suallarına cavab verin və göstərişlərini izləyin. Münasibətin bütün tarixçəsindən əvvəl ünvan və cari risk aydın olmalıdır.

Əlavə təhlükə yaratmadan mümkündürsə, daha təhlükəsiz yerə keçin. Zorakılıq edən şəxsi təkbaşına saxlamağa və ya ondan silah almağa çalışmayın. Sənəd, foto və şəxsi əşyalar üçün uzaqlaşmağı gecikdirməyin. Daha əvvəl yardım istəmisinizsə, yeni hədə və ya hücum barədə yenidən məlumat verin. Sabah üçün təyin olunmuş görüş hazırda baş verən hücuma cavab deyil. Nəyin dəyişdiyini açıq söyləmək xidmətin təcili ehtiyacı başa düşməsinə kömək edir.

Digər təcili xidmətlərlə əlaqə alınmırsa: 112

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin 112 haqqında məlumatında digər xidmətlərlə, o cümlədən 102 və 103 ilə əlaqə yaratmaq mümkün olmadıqda da 112 nömrəsinə müraciət etmək göstərilir. Xidmət ödənişsizdir və fasiləsiz məlumat qəbul edir. Hadisənin yerini, xarakterini və hansı köməyin lazım olduğunu izah edin. Bu nömrəni adi məsləhət üçün ixtisaslaşmış zorakılıq xətti ilə qarışdırmayın.

Hər xidmətin vəzifəsi eyni deyil. Polis müdaxiləsi lazım olan halı sadəcə ümumi psixoloji məsləhət kimi təqdim etməyin. Sağlamlıqla bağlı təcili ehtiyac varsa, zədə və əlamətləri də bildirin. Yazılı müraciət və ya təşkilatın ümumi elektron poçtu ilə təcili xidmət çağırışını bir tutmaq olmaz. Qarşı tərəfin cavabını gözləyərkən risk artırsa, yardım yolunu yenidən qiymətləndirin. Bir kanala əvvəl müraciət etməyiniz yeni təhlükəni bildirməyə mane olmamalıdır.

860 dəstək xətti: düzgün yığım qaydası

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi 860 xəttini məişət və gender əsaslı zorakılıqla üzləşmiş şəxslər üçün məlumat və məsləhət xidməti kimi təqdim edir. Xətt Dövlət Komitəsi və BMT-nin Əhali Fondunun əməkdaşlığı ilə yaradılıb. Rəsmi məlumatda uyğun dəstək xidmətləri haqqında məlumat və zəruri hallarda təmənnasız psixoloji konsultasiya imkanı göstərilir. Hər müraciətin məzmununu konkret ehtiyacınıza görə izah edin.

Rəsmi yığım izahına görə, Bakı ərazisindən stasionar telefonla 860, mobil nömrələrdən və ölkənin regionlarından isə 012 860 yığılır. Bu fərqi qorumaq vacibdir; qısa nömrəni ölkə xaricindən eyni qaydada işləyən beynəlxalq nömrə kimi təqdim etmək olmaz. Məsləhətin və telefon zənginin ödəniş şərtlərini lazım gəldikdə ayrıca dəqiqləşdirin. Təsdiqlənməmiş iş qrafikini də avtomatik olaraq gecə-gündüz kimi qəbul etməyin.

Söhbətin əvvəlində sərbəst danışa bilib-bilmədiyinizi və sizə geri zəng etməyin təhlükəsizliyini deyin. “Evdə qorxuram və hansı yardımın olduğunu anlamaq istəyirəm” cümləsi ilə başlaya bilərsiniz. Ayrılmaq və ya rəsmi müraciət etmək barədə bütün qərarları əvvəlcədən vermək lazım deyil. Həmin gün təhlükəsiz yerə ehtiyacınız varsa, bunu dərhal bildirin. Məsləhət verən hər qurumun avtomatik olaraq gecələmə yeri olduğunu düşünməyin.

Uşaqlar və yeniyetmələr: 116111

Dövlət Komitəsinin uşaq qaynar xətti səhifəsində 116111 nömrəsi göstərilir. Uşaqlar və yeniyetmələr zorakılıq, təzyiq və təhlükəsizliklə bağlı problemlərini paylaşa bilərlər. Həmin səhifə əlavə əlaqə vasitələrini və mobil tətbiq imkanını da təqdim edir. İş rejimini və konkret müraciət qaydasını xidmətin özündən dəqiqləşdirin. Uşaq hüquqi termin bilmədən də nə baş verdiyini və nədən qorxduğunu sadə şəkildə danışa bilər.

Uşaq hazırda birbaşa təhlükədədirsə, polis və ya digər təcili xidmətin müdaxiləsi də lazım ola bilər. Ondan hücumu çəkməyi, sübut toplamağı, böyükləri ayırmağı və ya zorakılıq edən şəxsə mesaj aparmağı istəməyin. Uşağı günahlandırmadan dinləyin. Qoruma üçün peşəkarların cəlbi zəruri ola bilərsə, heç kimə deməyəcəyinizə mütləq söz verməyin. Uşağın yaşı, sağlamlığı, məktəbi və digər praktik ehtiyacları haqqında məlumatı mütəxəssisə çatdırın.

İlk əlaqəni necə seçmək olar?

Vəziyyət	İlk əlaqə
Hücum və ya birbaşa təhdid	Polis 102
Təcili xidmətlərlə əlaqə yaratmaq mümkün deyil	FHN 112
Məişət zorakılığı üzrə məlumat və məsləhət	860; mobil və regionlardan 012860
Uşaq və yeniyetmənin dəstək müraciəti	116111
Sığınacaq və yerli sosial dəstək	Müvafiq xidmətə yönləndirmə və qəbul şərtlərinin dəqiqləşdirilməsi

Sığınacaq, sağlamlıq və hüquqi məsələlər

Evdə təhlükəsiz qala bilmirsinizsə, bunu dəstək xidmətinə açıq bildirin. Uyğun sığınacaq, boş yer, qəbul qaydası, nəqliyyat və uşaqlarla gəlmək imkanını soruşun. Dərman, əlçatanlıq, dil və digər xüsusi ehtiyaclarınızı qeyd edin. İnternetdə təşkilatın adını tapmaq hər an yer olmasına zəmanət deyil. Köhnə ünvana əvvəlcədən razılaşmadan getməyin. Qorunan məkanın ünvanını və uzaqlaşma planını sizi təhdid edən şəxsə çatdıra biləcək adamlarla paylaşmayın.

Xəsarət, ağrı və narahatedici əlamətlərdən sonra tibbi yardım alın. Bunların necə yarandığını izah edin və müayinə nəticələrinin necə sənədləşdiriləcəyini soruşun. Sübut toplamaq və ya ərizə haqqında qərar vermək üçün təcili müalicəni təxirə salmayın. Təhlükəsizdirsə, tibbi sənədləri sonrakı məsləhət üçün saxlayın. Kağızları götürmək məqsədilə təkbaşına təhlükəli yerə qayıtmayın. Sənədləriniz başqasındadırsa, bu maneəni xidmətə deyin və mümkün həll yolunu soruşun.

Hüquqşünasla müdafiə tədbirləri, uşaqlar, mənzil, aliment, əmlak və vacib müddətlər barədə danışın. Hansı ödənişsiz hüquqi dəstəyin olduğunu və şərtlərini soruşun. Bu məqalə konkret qərarı, mühafizə tədbirini və ya avtomatik xidmət hüququnu vəd etmir. Başa düşmədiyiniz sənədi imzalamazdan əvvəl izah istəyin. Artıq qərar varsa, pozuntu barədə kimə məlumat verməli olduğunuzu dəqiqləşdirin. Yeni təhdid yaranarsa, sənədin mövcudluğuna görə təhlükənin öz-özünə aradan qalxdığını düşünməyin.

Təhlükəsiz əlaqə və yaxınlara dəstək

Telefonunuz, yeriniz və ya ortaq hesablarınız yoxlanılırsa, imkan daxilində daha təhlükəsiz cihazdan istifadə edin. Brauzerin məxfi rejimi bütün izləri gizlətmir və nəzarət proqramlarını dayandırmır. Bildirişlər, zəng tarixçəsi və sinxron məlumat görünə bilər. Şifrələri birdən dəyişmək və ya tarixçəni silmək də şübhə yarada bilər. Məsləhətçi ilə təhlükəsiz cavab yolunu razılaşdırın. Səsli və ya yazılı mesaj qoymağın mümkün olub-olmadığını konkret deyin.

Başqasına kömək edirsinizsə, telefon, nəqliyyat, görüşə müşayiət və ya sənədlərin təhlükəsiz saxlanması kimi praktik dəstək təklif edin. Onun adından zorakılıq edən şəxslə qarşıdurmaya girməyin, planlarını razılıqsız açıqlamayın. Dəstəyi dərhal ayrılmaq şərtinə bağlamayın. Xaricdə yardım üçün NO MORE beynəlxalq kataloqunda faktiki olduğunuz ölkəni seçin. Başqa yazılar saytın Azərbaycanca bölməsindədir. Əlaqələr 11 noyabr 2026 tarixində yoxlanılıb; qəbul şərtlərini xidmətin özündən təsdiqləyin.