په افغانستان کې د کورني تاوتریخوالي لپاره مرسته او خوندي اړیکې

په افغانستان کې د کورني تاوتریخوالي مرسته باید د اوسني ځای، د خطر کچې او د خدمتونو د واقعي شتون له مخې وټاکل شي. که له مېړه، مېرمنې، شریک یا بل خپلوان څخه ګواښ، وهل، جنسي زور یا د پیسو او تګ راتګ کنټرول تجربه کوئ، د مرستې غوښتلو لپاره د هغه کس رواني تشخیص ثابتول اړین نه دي. مهمه دا ده چې څه پېښ شوي، اوس له څه وېرېږئ او کومه مرسته درته پکار ده. دا پاڼه په افغانستان کې د اوسېدونکو لپاره ده. که په پاکستان، ایران یا بل هېواد کې یاست، د هماغه هېواد سیمه ییز خدمتونه وکاروئ؛ پښتو ژبه په خپله د اوسېدو هېواد نه ټاکي.

410 څه ډول کرښه ده او څه نه شي تضمینولای؟

آواز افغانستان، 410 د بشري مرستو په اړه د معلوماتو، شکایتونو او اړوندو ادارو ته د راجع کولو وړیا کرښه ده. د آواز د رسمي معلوماتو له مخې، هره ورځ د سهار له 7 بجو د ماښام تر 19 بجو کار کوي او ښځینه او نارینه کارکوونکي لري. دا د پولیسو د فوري لېږلو یا امبولانس کرښه نه ده. زنګ وهل په خپله د نغدو پیسو، سرپناه، انتقال یا د کومې ځانګړې مرستې د ترلاسه کولو ضمانت نه جوړوي.

د UNHCR د اړیکو پاڼه هم 410 وړیا او د اوونۍ اووه ورځې فعال ښيي او د پښتو، دري، اردو او انګلیسي په ګډون د ژبو ملاتړ یادوي. که له ښځینه کارکوونکې سره خبرې کول غواړئ، په پیل کې یې وغواړئ او د اوسني نوبت په اړه وپوښتئ. خپل ولایت او ولسوالۍ، د اړتیا ډول او دا چې بېرته تماس درسره خوندي دی که نه، روښانه کړئ. د مرستې د انتخابونو په اړه پوښتنه کول له دې سره برابر نه دي چې تاسې د شکایت یا بلې رسمي لارې وروستۍ پرېکړه کړې ده.

که عاجله طبي مرسته پکار وي

د عامې روغتیا وزارت د کابل امبولانس رسمي پاڼه 102 د کابل لپاره د وړیا، 24 ساعته امبولانس خدمت ښيي. دا د کابل خدمت دی؛ د ټول افغانستان لپاره یې د یو شان لاسرسي ژمنه نه شو کولای. زنګ کې دقیق ځای، نږدې نښه او د ټپي کس حالت ووایئ. له کابل بهر د نږدې روغتیايي مرکز یا هغه باوري روغتیايي خدمت اوسنی تماس معلوم کړئ چې په خپله سیمه کې فعالیت لري.

که ټپي شوي یاست یا روغتیا مو اندېښمنه وي، د درملنې غوښتنه د عکسونو، پیغامونو یا بشپړو اسنادو تر راټولولو مه ځنډوئ. که خوندي وي، روغتیايي کارکوونکي ته ووایئ چې زیان له تاوتریخوالي سره تړاو لري. د معاینې د ثبت، د اسنادو د کاپي او د معلوماتو د شریکولو په اړه وپوښتئ. د درملنې لګښت، د ښځینه کارکوونکې شتون او د تګ شرایط له مرکز سره معلوم کړئ. د خدمت نوم په انټرنېټ کې لیدل د نن ورځې د لاسرسي یا د لارې د خوندیتوب ضمانت نه دی.

په لومړي تماس کې څه ووایئ؟

تاسې کولای شئ داسې پیل وکړئ: «زه په … کې یم، په کور کې خوندي نه یم، او غواړم پوه شم چې کومه مرسته شته». که فوري ګواښ وي، لومړی یې یاد کړئ. دا هم ووایئ چې ماشومان درسره دي، روغتیايي اړتیا لرئ یا د تګ راتګ محدودیت شته. د ټولې پېښې په بشپړ ډول بیانول د لومړۍ پوښتنې شرط نه دی. له کارکوونکي وغواړئ چې راتلونکی عملي ګام تشریح کړي او ووايي چې ستاسې په سیمه کې څوک واقعاً مرسته کولای شي.

مخکې له دې چې نوم، پته یا د هویت سند ورکړئ، وپوښتئ چې ولې ورته اړتیا ده، څوک به یې وګوري او کومې ادارې ته به انتقال شي. که د بېرته زنګ وهلو اجازه نه ورکوئ، دا واضح ووایئ. د غږیز پیغام، د ادارې د نوم په لیکلو یا د کورنۍ د بل غړي له خوا د ټیلیفون پورته کولو په اړه هم خبرې وکړئ. د محرمیت خبره باید د معلوماتو د ثبت او شریکولو د واقعي طریقې له پوښتنې سره یوځای وي.

ښځې او نجونې له ځانګړو محدودیتونو سره مخ دي

UNHCR د ساتنې د وضعیت په تشریح کې د ښځو پر تګ راتګ، خدمتونو ته پر لاسرسي او د ښځینه مرستندویه کارکوونکو پر کار محدودیتونه یادوي. له همدې امله پخوانۍ پتې، له بل هېواد څخه نقل شوي قوانین او د پخوانیو مرکزونو فهرستونه باید د اوسني خوندي انتخاب په توګه ونه ګڼل شي. له باوري مرستندویه کارکوونکي سره د خپل ځای شرایط وڅېړئ. دا پاڼه نه شي ژمنه کولای چې هره اداره یا هر چارواکی به په هر حالت کې ستاسې خوندیتوب برابر کړي.

که د کورنۍ له ملتیا، د ښځینه کارکوونکې له شتون یا د سفر له شرطونو سره ستونزه لرئ، خدمت ته یې مخکې ووایئ. د مشورې لپاره د ټیلیفون یا بل خوندي تماس امکان وپوښتئ. یوازې د انلاین نوم پر بنسټ نااشنا ځای ته مه ځئ. که څوک د انتقال یا سرپناه وړاندیز کوي، د خدمت هویت، د منلو شرایط او د ورتګ طریقه له رسمي لارې تایید کړئ. د پټې استوګنې پته په عامه پاڼه مه خپروئ.

ماشومان او نور زیان منونکي کسان

که ماشوم په خطر کې وي، د مرستې غوښتنې پر مهال یې څرګند ووایئ او د ماشوم ساتنې د سیمه ییزې راجع کولو په اړه پوښتنه وکړئ. ماشوم مه اړ باسئ چې له تاوتریخوالي کوونکي سره خبرې وکړي، د لویانو تر منځ منځګړیتوب وکړي یا شواهد راټول کړي. که ماشوم خپله تجربه بیانوي، بې له ملامتولو یې واورئ. د بار بار بیان غوښتنه مه کوئ. له مسلکي کارکوونکي سره روښانه کړئ چې د ماشوم د ساتنې لپاره کوم معلومات او له چا سره شریکول اړین دي.

د ماشوم د استوګنې، سرپرستۍ یا له پولې د انتقال په اړه د بل هېواد عمومي لارښوونه په افغانستان کې د تطبیق وړ مشوره نه ده. د اوسني حالت له پېژندونکي حقوقي یا ساتندوی خدمت څخه لارښوونه وغواړئ. که کورنۍ کې د معلولیت لرونکی یا ډېر عمر لرونکی کس وي، د درملو، خوځښت او ملتیا اړتیاوې هم بیان کړئ. د سرپناه په اړه وپوښتئ چې څوک منل کېږي او ایا ماشومان له مور یا پلار سره یوځای راتلای شي؛ له تایید پرته یې مه فرضوئ.

حقوقي او بشري مرسته له کومه وپوښتئ؟

په د UNHCR د افغانستان د مرستې پاڼه کې د حقوقي مرستې، ښځو، ماشومانو او ځانګړو اړتیاوو لرونکو کسانو لپاره جلا برخې شته. د خپل وضعیت لپاره د شرایطو او سیمه ییز لاسرسي پوښتنه وکړئ. د UNHCR خدمتونه وړیا دي؛ د مرستې په بدل کې پیسې یا شخصي امتیاز ورکول لازم نه دي. دا اداره دا هم روښانوي چې خلکو ته له افغانستان څخه د وتلو زمینه نه شي برابرولای. د راجع کولو غوښتنه د بهرني هېواد ویزه یا تخلیه نه تضمینوي.

په حقوقي موضوع کې د اړوند خدمت څخه د اوسني عملي امکان، لګښت، سندونو او راتلونکي ملاقات په اړه وپوښتئ. د محکمې پایله، د ساتنې ځانګړی حکم یا د موضوع د حل موده له مخکې مه تضمینوئ. که یو خدمت ستاسې قضیه نه شي اخیستلای، د بل باوري خدمت اوسنی تماس وغواړئ. د ناسمو هویتونو او جعلي حسابونو له خطره ځان وساتئ؛ اړیکې له رسمي مرستندویه پاڼو تایید کړئ، په ځانګړي ډول که د پیسو یا اسنادو غوښتنه کېږي.

ټیلیفون، شواهد او د نږدې کس ملاتړ

شریک ټیلیفون، د زنګونو فهرست، د ځای شریکول او یوځای تړلي حسابونه ستاسې د تماس نښې ښودلای شي. که د څارنې شک لرئ، که ممکنه وي له خوندي وسیلې کار واخلئ. د تاریخ پاکول ټولې نښې نه ورکوي او کله ناکله شک زیاتوي. موجود ګواښونکي پیغامونه او د پېښو نېټې یوازې هغه وخت وساتئ چې خطر نه زیاتوي. د شواهدو لپاره بېرته خطرناک ځای ته مه ځئ او د نوي ګواښ د ثبتولو لپاره شخړه مه جوړوئ.

که له ملګري یا خپلوان سره مرسته کوئ، لومړی وپوښتئ چې خبرې خوندي دي که نه. د هغه ځای له ګواښوونکي سره مه شریکوئ او د هغه پر ځای له تاوتریخوالي کوونکي سره مخامخ شخړه مه کوئ. د هغه په رضایت د اړیکې، نوبت یا روغتیايي خدمت په معلومولو کې مرسته وکړئ. عمومي زده کړه د سایټ په پښتو برخه کې لوستلای شئ، خو دا د سیمه ییزې مسلکي مرستې ځای نه نیسي. سرچینې د 2026 د نومبر په 11 وکتل شوې؛ د تګ مخکې د خدمت اوسنی فعالیت بیا تایید کړئ.