ભારતમાં ઘરેલુ હિંસા માટે મદદ મેળવતી વખતે પહેલાં જુઓ કે તમને અત્યારે તાત્કાલિક સુરક્ષા જોઈએ છે કે આગળની સહાય માટે માર્ગદર્શન. હુમલો થતો હોય, ગંભીર ધમકી મળે, ઈજા થઈ હોય અથવા બાળક તાત્કાલિક જોખમમાં હોય તો 112 પર સંપર્ક કરો. મહિલાઓને સહાય અને સંબંધિત સેવાઓ સાથે જોડવા માટે 181 છે; બાળકોની સુરક્ષા માટે 1098 છે. આ માહિતી ભારત માટે છે. ગુજરાતી વાંચતી વ્યક્તિ અન્ય દેશમાં હોય તો ત્યાંનો સ્થાનિક આપાતકાલીન નંબર વાપરવો જરૂરી છે.
કયો નંબર કઈ મદદ માટે છે?
- 112: પોલીસ, આગ અને તબીબી મદદ જેવી આપાતકાલીન સેવાઓ માટેની રાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા.
- 181: મહિલાઓ માટે ચોવીસ કલાક નિઃશુલ્ક સહાય અને સેવાઓ સુધી પહોંચ. મંત્રાલયની માહિતી પ્રમાણે પશ્ચિમ બંગાળ આ સેવાના અમલીકરણમાં અપવાદ છે.
- 1098: સંકટમાં બાળકો માટે ચોવીસ કલાકની હેલ્પલાઇન, રાજ્ય અને જિલ્લા બાળ સુરક્ષા વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલી.
- 15100: NALSA ની નિઃશુલ્ક કાનૂની સહાય હેલ્પલાઇન; તેને તાત્કાલિક પોલીસ કાર્યવાહીનો વિકલ્પ ન ગણો.
માર્ગદર્શન લેવું, કાનૂની અરજી કરવી અને તાત્કાલિક પોલીસ મદદ માગવી અલગ બાબતો છે. કોઈ સંસ્થાને સંદેશ મોકલવાથી આપોઆપ પોલીસ આવી રહી છે એવું માનશો નહીં. ફોનની શરૂઆતમાં જ કહો કે જોખમ અત્યારે છે કે પછીની યોજના માટે મદદ જોઈએ છે. 112 ની સત્તાવાર માહિતી રાષ્ટ્રીય આપાતકાલીન વ્યવસ્થા સમજાવે છે.
તાત્કાલિક જોખમ હોય ત્યારે
ફોન પર પહેલાં તમારું સ્થળ જણાવો: સરનામું, ગામ, જિલ્લો અને નજીકની ઓળખી શકાય તેવી જગ્યા. કોઈને ઈજા થઈ છે, હથિયાર છે, બાળકો હાજર છે કે તમને બહાર જવા દેવામાં આવતું નથી, તે સ્પષ્ટ કહો. સંબંધનો આખો ઈતિહાસ કહેતાં પહેલાં મદદ ક્યાં પહોંચાડવી અને શા માટે જરૂરી છે તે જણાવવું ઉપયોગી છે. બોલવું સુરક્ષિત ન હોય તો શક્ય હોય ત્યાં સુધી વિશ્વાસુ વ્યક્તિ અથવા સુરક્ષિત જગ્યાએથી સંપર્ક કરો.
Complete Narcissism Release — PDF book
બહાર નીકળવું સુરક્ષિત હોય તો નજીકના વિશ્વાસુ વ્યક્તિ, પોલીસ મથક અથવા મદદ મળી શકે તેવી જગ્યાએ જવાનો વિચાર કરો. કપડાં, દસ્તાવેજો કે પુરાવા માટે જોખમવાળી જગ્યાએ પાછા ન જાઓ. બહાર નીકળવું શક્ય ન હોય તો તમારી સ્થિતિને અનુકૂળ સંપર્ક અને સુરક્ષિત માર્ગ વિશે વિચારો. પરિવહન, નાણાં, દવાઓ અથવા બાળકોને સાથે લેવાની મુશ્કેલી હોય તો સહાય આપનારને શરૂઆતમાં જ જણાવો.
181 અને સ્થાનિક One Stop Centre
મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય પ્રમાણે 181 મહિલાઓને પોલીસ, હોસ્પિટલ, One Stop Centre અને અન્ય સંબંધિત સંસ્થાઓ સુધી પહોંચવામાં મદદ કરી શકે છે. મહિલા પોતે અથવા તેના વતી કોઈ અન્ય વ્યક્તિ ફોન કરી શકે છે. શરૂઆતમાં નામ ન જણાવવાનો વિકલ્પ છે, પરંતુ સ્થળ પર સહાય મોકલવા માટે સરનામું અને કેટલાક જરૂરી વિગતો આપવી પડી શકે છે. ગોપનીયતાનો આદર કરવામાં આવે છે; સુરક્ષા માટે સત્તાધિકારીઓને જોડવા જરૂરી બની શકે છે.
તમારા જિલ્લામાં કયું કેન્દ્ર છે, ત્યાં કેવી રીતે પહોંચવું અને કઈ સેવા ઉપલબ્ધ છે તે પૂછો. One Stop Centre વ્યવસ્થામાં હિંસાથી અસરગ્રસ્ત મહિલાઓ માટે તબીબી, પોલીસ, કાનૂની, મનોસામાજિક સહાય અને અસ્થાયી આશ્રય સંબંધિત મદદનો સમાવેશ થાય છે. ચોક્કસ કેન્દ્રમાં જગ્યા કે વાહન તૈયાર જ હશે એવી ખાતરી ન માનો. પ્રવાસ પહેલાં બાળકો, દવાઓ, દિવ્યાંગતા અને ભાષાની જરૂરિયાતો જણાવો. મંત્રાલયનું 181 વિષયક પૃષ્ઠ સેવાની ભૂમિકા અને ગોપનીયતાની શરતો સ્પષ્ટ કરે છે.
પશ્ચિમ બંગાળ માટે મર્યાદા: 181 ભારતના દરેક સ્થળે કાર્યરત છે એવું કહેવું અચોક્કસ છે. મંત્રાલયની વર્તમાન માહિતીમાં પશ્ચિમ બંગાળ અપવાદ છે. ત્યાં તાત્કાલિક જોખમ માટે 112 અને અન્ય સહાય માટે સ્થાનિક જિલ્લા તંત્ર, પોલીસ તથા મહિલા સહાય સેવાઓનો સંપર્ક કરો. ગુજરાતમાં ચાલતી કોઈ વિશેષ સ્થાનિક સેવા કે યોજના અન્ય રાજ્યમાં પણ સરખી રીતે ઉપલબ્ધ હશે એવું અનુમાન ન કરો.
ઈજા દેખાતી ન હોય તો પણ મદદ માગી શકાય
વાત કરતી વખતે તમારી સાથે થતી ચોક્કસ ઘટનાઓ જણાવો: પૈસા લઈ લેવાય છે, બહાર જવાથી રોકવામાં આવે છે, જાતીય સંબંધ માટે દબાણ થાય છે, વારંવાર ધમકી મળે છે કે બાળકોના નામે ડરાવવામાં આવે છે? સતત નિયંત્રણ અને ભય પણ સહાયની જરૂર ઊભી કરી શકે છે. મદદ માટે પહેલાં જીવનસાથીના વ્યક્તિત્વનું નિદાન સાબિત કરવાની જરૂર નથી. વ્યક્તિ જે કરે છે અને તેના કારણે તમને જે જોખમ છે તે વિશે વાત કરો.
આ સાઇટના ગુજરાતી વિભાગમાં નુકસાનકારક સંબંધો વિશે વધુ વાંચી શકો છો. ઓનલાઈન વર્ણન સાથે અનુભવ મળતો આવવો પોતે કોઈ તબીબી નિદાન કે અદાલતી નિર્ણય નથી. માહિતીનો ઉપયોગ સ્થિતિ સમજવા માટે કરો; વાસ્તવિક જોખમમાં તમારા વિસ્તારમાં મદદ આપી શકતી સેવા સાથે સીધી વાત કરો. એકદમ યોગ્ય શબ્દો ન મળે તો પણ “હું ઘરે ડર અનુભવું છું” કહીને વાત શરૂ કરી શકાય છે.
બાળકો અસરગ્રસ્ત હોય ત્યારે 1098
મિશન વાત્સલ્ય હેઠળ 1098 બાળ હેલ્પલાઇન રાજ્ય અને જિલ્લા અધિકારીઓ સાથે સંકલનમાં ચાલે છે અને 112 સાથે જોડાયેલી છે. મંત્રાલયના વર્તમાન પૃષ્ઠ પ્રમાણે તમામ 36 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ તેનો અમલ શરૂ કર્યો છે. રાજ્ય નિયંત્રણ કક્ષ અને જિલ્લા બાળ સુરક્ષા એકમનું ચોવીસ કલાકનું માળખું સંકટમાં બાળકોને તાત્કાલિક મદદ અને આગળની સંભાળ સાથે જોડવા માટે છે. બાળ હેલ્પલાઇનની સત્તાવાર માહિતી જુઓ.
બાળક પર અત્યારે હુમલો થતો હોય કે ગંભીર જોખમ હોય તો 112 પર પણ તાત્કાલિક સ્થિતિ જણાવો. બાળકને દોષ ન આપો અને વારંવાર તમામ વિગતો કહેવડાવશો નહીં. તેને હિંસા કરનાર સાથે સામનો કરવા મોકલશો નહીં. તેની વાત તેના પોતાના શબ્દોમાં સાંભળો. સંપૂર્ણ ગુપ્તતાનું એવું વચન ન આપો જે બાળકની સુરક્ષા માટે વ્યાવસાયિકોને જોડવાની જરૂર પડે ત્યારે પાળી શકાય નહીં; આગળ શું થશે તે સરળ રીતે સમજાવો.
નિઃશુલ્ક કાનૂની સહાય ક્યાં મળશે?
NALSA જણાવે છે કે મહિલાની આવક કે આર્થિક સ્થિતિ ગમે તેવી હોય, તે નિઃશુલ્ક કાનૂની સહાય માટે પાત્ર છે. જિલ્લા અદાલત પરિસરની District Legal Services Authority, રાજ્ય સત્તામંડળ અથવા સ્થાનિક Taluk Legal Services Committee નો સંપર્ક કરી શકાય છે. 15100 પર માર્ગદર્શન અને સત્તાવાર પોર્ટલ પર અરજીનો વિકલ્પ પણ છે. મહિલાઓ માટે NALSA નું સહાય પૃષ્ઠ સંપર્કના રસ્તા સમજાવે છે.
સુરક્ષા, રહેઠાણ, આર્થિક સહાય અને બાળકોની સંભાળ માટે અલગ અરજી કે આદેશની જરૂર પડી શકે છે. તમારા કિસ્સામાં યોગ્ય પગલું કયું છે તે વકીલ અથવા સંબંધિત અધિકારીને પૂછો. અરજીનો ડાયરી નંબર મળે તો સુરક્ષિત રાખો અને આગળ કોણ સંપર્ક કરશે તે નક્કી કરો. શરૂઆતના ફોનમાં સલાહ મળવી એ અદાલતનો આદેશ મળી ગયો તેની ખાતરી નથી. NALSA ના પ્રશ્નોત્તર પાત્રતા અને ઘરેલુ હિંસાના કિસ્સામાં મદદની માહિતી આપે છે.
આગળની મુલાકાત અને સુરક્ષિત સંપર્ક
કોઈ સેવા બીજી સંસ્થા પાસે મોકલે તો ત્યાં કોને મળવું, સમય લેવો પડે છે કે નહીં, સરનામું અને સંભવિત ખર્ચ પૂછો. તમને પોતે ફોન કરવો છે કે સંસ્થા સંપર્ક કરાવશે તે સ્પષ્ટ કરો. દસ્તાવેજો હાથવગા ન હોય તો શું કરવું તે પૂછો; જોખમી જગ્યાએથી તે લેવા જવું જરૂરી માની ન લો. નવી મદદ ન મળે તો પ્રથમ સેવા સાથે ફરી કેવી રીતે વાત કરવી તેની નોંધ રાખો.
સાંઝા ફોન, ઈમેલ કે ખાતા પર અન્ય વ્યક્તિ સંદેશ જોઈ શકે છે. શક્ય હોય તો તેને પહોંચ ન હોય તેવું સાધન વાપરો. ઇતિહાસ ભૂંસવો કે પાસવર્ડ બદલવો પણ ધ્યાન ખેંચી શકે છે; જોખમ ન વધે એવો વિકલ્પ પસંદ કરો. સેવા ક્યારે પાછો ફોન કરી શકે અને સંદેશ મૂકવો સુરક્ષિત છે કે નહીં તે જણાવો. પુરાવા માત્ર સુરક્ષિત હોય ત્યારે જ સાચવો; મદદ મેળવવા માટે પોતાને વધુ જોખમમાં ન મૂકો.
મિત્રને મદદ કરતા હો તો તેની વાત સાંભળો અને સુરક્ષિત સંપર્ક કેવી રીતે રાખવો તે પૂછો. તેની જાણ અને સલામતીનો વિચાર કર્યા વગર હિંસા કરનાર સાથે સમાધાનની વાત શરૂ ન કરો. ભારત બહાર હો તો તે દેશની આપાતકાલીન સેવા વાપરો. NO MORE Global Directory માં દેશ પ્રમાણે સંસ્થા શોધીને તેની સેવા, વિસ્તાર અને સમય સીધા ચકાસો.
Complete Narcissism Release — PDF book
A personal workbook about your voice, boundaries and relationship with yourself. Explore the contents and available languages.