Gaslighting: Προέλευση και εκδηλώσεις αυτής της χειραγώγησης

Le gaslighting είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο, αλλά η ακριβής κατανόησή του παραμένει ασαφής για πολλούς. Υποδηλώνει μια λεπτή και ύπουλη μορφή χειραγώγησης, η οποία έχει ως στόχο να κάνει ένα άτομο να αμφιβάλλει για τη δική του πραγματικότητα. Αυτή η πρακτική μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για όσους είναι θύματα, αφήνοντάς τους να αισθάνονται σύγχυση και ανασφάλεια. Αυτό το άρθρο εξηγεί το ορισμός του φωτισμού αερίου, την προέλευσή του, τις διαφορετικές του μορφές και τις ψυχολογικές του επιπτώσεις.

Ορισμός του Gaslighting

Le gaslighting είναι μια διαδικασία ψυχολογικής χειραγώγησης κατά την οποία ένα άτομο ή μια ομάδα αναγκάζει ένα άλλο άτομο να αμφιβάλλει για την αντίληψη, τη μνήμη ή τη λογική του. Το θύμα συχνά οδηγείται στο να πιστεύει ότι τα συναισθήματα, οι σκέψεις ή οι αναμνήσεις του είναι ψευδείς ή υπερβολικές. Αυτό μπορεί να φτάσει στο σημείο να την κάνει να πιστέψει ότι είναι ψυχικά ασταθής.

Αρχικά, ο όρος προέρχεται από ένα βρετανικό έργο που ονομάζεται Φως αερίου (1938) και η κινηματογραφική του μεταφορά του 1944. Στην ιστορία, ένας σύζυγος χειραγωγεί τη γυναίκα του προσαρμόζοντας τη φωτεινότητα των λαμπτήρων αερίου στο σπίτι του, ενώ αρνείται αυτή την αλλαγή. Αυτή η παρεξήγηση οδηγεί τη γυναίκα να αμφιβάλλει για τις αισθήσεις της και την ψυχική της κατάσταση.

Τα αίτια του φωτισμού αερίου

Το γκάζι μπορεί να συμβεί σε διάφορες διαπροσωπικές σχέσεις: οικεία, οικογενειακή, φιλική ή επαγγελματική. Οι αιτίες της συνδέονται συχνά με την αναζήτηση ελέγχου και κυριαρχίας. Άτομα με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά ή αντικοινωνικές διαταραχές προσωπικότητας μπορεί να χρησιμοποιήσουν αυτή τη χειραγώγηση για να διατηρήσουν μια μορφή δύναμης στη σχέση. Τα κίνητρα πίσω από το gaslighting περιλαμβάνουν:

• Διατήρηση ελέγχου : Οι χειριστές συχνά θέλουν να διατηρήσουν τον έλεγχο του θύματος.
• Ενίσχυση μιας εξιδανικευμένης αυτοεικόνας : Με το να δυσφημούν τους άλλους, οι γκαζάλι τροφοδοτούν τη δική τους εικόνα και τοποθετούνται ως κυρίαρχοι.
• Προστασία από την κριτική : Το Gaslighting επιτρέπει στους χειριστές να αποσπούν την προσοχή από τα δικά τους ελαττώματα ή λάθη.

Οι διάφορες μορφές Gaslighting

Ο φωτισμός αερίου μπορεί να λάβει διάφορες μορφές, όλες με στόχο την αποσταθεροποίηση του θύματος και την εξάρτησή του από τον χειριστή.

1. Η άρνηση της πραγματικότητας

Το gaslighter μπορεί να αρνηθεί γεγονότα που έχουν συμβεί, για παράδειγμα δηλώνοντας: «Αυτό δεν συνέβη ποτέ» ή «Υπερβάλλεις». Αυτή η τεχνική κάνει το θύμα να αμφιβάλλει για τις αναμνήσεις του.

2. Άρνηση επικοινωνίας

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο χειριστής μπορεί να αρνηθεί κάθε επικοινωνία γύρω από ευαίσθητα θέματα, λέγοντας: “Αν συνεχίσετε να μιλάτε για αυτό, φεύγω”. Αυτή η σιωπή απαιτεί από το θύμα να παραμείνει σιωπηλός για να μην χάσει την έγκριση ή τη σύνδεση με τον γκαζόφωτο.

3. Η αντίφαση

Ο χειριστής έρχεται συνεχώς σε αντίθεση με το θύμα για να αμφισβητήσει την αντίληψή του. Για παράδειγμα: «Σου είπα ήδη ότι δεν ήταν αλήθεια» ή «Λάθος θυμάσαι, δεν έγινε έτσι».

4. Η εκτροπή

Ο καυστήρας αλλάζει θέμα ή εκτρέπει τη συζήτηση για να αποφύγει να αμφισβητήσει τη συμπεριφορά του. Μπορεί να θυμηθεί ένα προηγούμενο επεισόδιο για να εκτρέψει τη συζήτηση: «Θυμήσου, δεν ήσουν εκεί ούτε όταν σε χρειαζόμουν».

5. Ελαχιστοποίηση συναισθημάτων

Αυτή η μορφή φωτισμού αερίου στοχεύει στην ελαχιστοποίηση των συναισθημάτων του θύματος. Ο βενζινοκινητήρας θα πει πράγματα όπως “Ανησυχείς πάρα πολύ” ή “Είναι μια λεπτομέρεια, γιατί το κάνεις πολύ;” » προκειμένου να γίνει το θύμα ευάλωτο.

6. Φυσικός Φωτισμός αερίου

Ο φωτισμός αερίου μπορεί να περιλαμβάνει σωματικές επιθέσεις, ακολουθούμενες από άρνηση της πράξης ή τη σοβαρότητά της. Για παράδειγμα, μετά την άσκηση σωματικής πίεσης, ο χειριστής μπορεί να πει: «Δεν σε πλήγωσα, είσαι πολύ ευαίσθητος».

7. Φωτισμός αερίου με μεσάζοντα

Το proxy gaslighting συνίσταται στη χρήση τρίτων για την αποσταθεροποίηση του θύματος. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει αγαπημένα πρόσωπα που τάσσονται στο πλευρό του χειριστή, ενισχύοντας έτσι την αμφιβολία στο θύμα.

Παραδείγματα καταστάσεων φωτισμού αερίου

Το gaslighting βρίσκεται σε διάφορα πλαίσια. Ακολουθούν ορισμένα συγκεκριμένα παραδείγματα αυτής της χειραγώγησης που βασίζεται σε σχέσεις:

• Ρομαντική σχέση : Ένας σύντροφος που απατά τη σύντροφό του μπορεί να αρνηθεί εντελώς τα στοιχεία αποκαλώντας την «παρανοϊκή».
• Οικογενειακές σχέσεις : Ένας γονέας μπορεί να κάνει το παιδί του να αμφιβάλλει αρνούμενος ότι είπε κάτι, παρόλο που το παιδί είναι σίγουρο γι’ αυτό.
• ΧΩΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : Ένας προϊστάμενος μπορεί να χειραγωγήσει έναν υπάλληλο αρνούμενος ουσιαστικές πληροφορίες ή υποτιμώντας συστηματικά την εργασία του.
• Φίλοι και κοινωνικές σχέσεις : Οι φίλοι μπορεί να υποτιμούν συνεχώς κάποιον αποκαλώντας τον «πολύ ευαίσθητο» ή «ανίκανο να δεχτεί ένα αστείο».

Γιατί το Gaslighting είναι τόσο αποτελεσματικό;

Το gaslighting βασίζεται σε πολύ συγκεκριμένους ψυχολογικούς μηχανισμούς. Αποσταθεροποιώντας την αντίληψη του θύματος, ο χειριστής κερδίζει το πάνω χέρι. Ορισμένα χαρακτηριστικά του θύματος μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο:

• Προσωπικές προδιαθέσεις : Άτομα με εμπειρίες παιδικής ηλικίας που χαρακτηρίζονται από συγκρουσιακές σχέσεις ή συναισθηματική ανασφάλεια είναι πιο πιθανό να βιώσουν γκάζι.
• Ενσυναίσθηση και αλτρουισμός : Τα θύματα είναι συχνά άτομα με ενσυναίσθηση που επιδιώκουν να καταλάβουν τους άλλους και που είναι έτοιμα να αμφισβητήσουν τον εαυτό τους.
• φόβος εγκατάλειψης : Ο φόβος της απώλειας μιας σημαντικής σχέσης ωθεί ορισμένους ανθρώπους να αποδεχτούν καταχρηστικές καταστάσεις.

Αναφορές

Ακολουθεί μια λίστα με 7 βιβλιογραφικές αναφορές για το θέμα του gaslighting:

1. Hirigoyen, M.-F (2000). Ηθική παρενόχληση: Στρεβλή βία σε καθημερινή βάση . Σύρου.
2. Besson, P. (2018). Διανοητική χειραγώγηση: Ορισμός και ψυχολογικά ζητήματα . Editions de la Nouvelle Revue.
3. Courtet, P. (2013). Πληγές ψυχής . Odile Jacob.
4. Beauvois, J.-L., & Joule, R.-V. (2011). Μια μικρή πραγματεία για τη χειραγώγηση για έντιμους ανθρώπους . Presses Universitaires de France.
5. Atwood, M. (2010). Σύνδρομο Στοκχόλμης: Γιατί μένουμε με τους χειραγωγούς; Κατώφλι.
6. Lévy, B. (2012). Ψυχολογία χειραγώγησης: Ορίστε, κατανοήστε και αντισταθείτε . Dunod.
7. Dufour, D. (2011). Συναισθηματική χειραγώγηση στο ζευγάρι: Πώς να την αναγνωρίσετε και να την αντιμετωπίσετε . Eyrolles.

Συμπέρασμα

Το Gaslighting είναι μια πολύπλοκη και καταστροφική μορφή ψυχολογικής χειραγώγησης, με στόχο να στερήσει ένα άτομο από τη δική του αντίληψη της πραγματικότητας. Τα αποτελέσματά του, αν και συχνά αόρατα, μπορεί να είναι καταστροφικά για όσους το βιώνουν, με αποτέλεσμα να χάσουν την αυτοπεποίθησή τους και να τους κάνουν ευάλωτους στην κυριαρχία. Αυτό το φαινόμενο δεν περιορίζεται στις στενές σχέσεις. εκδηλώνεται επίσης στις οικογένειες, στην εργασία και στα ευρύτερα κοινωνικά δίκτυα.