Manipulatieve, pathologische leugenaar: hoe herken je hem, hoe destabiliseer je hem en hoe bescherm je jezelf tegen hem?

Aanvankelijk fascineerden hun verhalen je: een buitengewoon verleden, prestigieuze connecties, indrukwekkende projecten. Maar toen begonnen er details af te brokkelen. Een datum die veranderde, een diploma dat nergens te vinden was, een vriend die het verhaal nog nooit had gehoord. Als je ernaar vroeg, hadden ze altijd een antwoord paraat, en uiteindelijk voelde je je schuldig dat je aan hen had getwijfeld.

Je vraagt ​​je misschien af ​​of je te maken hebt met een manipulatieve pathologische leugenaarDit artikel helpt je te begrijpen wat mythomanie is, hoe het verschilt van manipulatie, hoe je het kunt herkennen, hoe je moet reageren op iemand die constant liegt, en vooral hoe je jezelf kunt beschermen.

Is mythomanie een ziekte?

Mythomanie verwijst naar een neiging om herhaaldelijk te liegen, vaak door verhalen te verzinnen die de werkelijkheid verfraaien of het imago van de persoon verbeteren. Het wordt ook wel ‘pathologisch liegen’ genoemd of, in de meest extreme vormen, pseudologia fantastischeen term die al meer dan een eeuw door psychiaters wordt gebruikt.

Is het een ziekte? Het antwoord is genuanceerd. Mythomanie is tot op heden geen volledig erkende diagnose in de belangrijkste psychiatrische classificaties. Het wordt eerder beschouwd als een symptoom dat kan samengaan met verschillende stoornissen, met name bepaalde persoonlijkheidsstoornissen. Een overzichtsartikel uit 2021 in Europese psychiatrie Het is goed om te onthouden dat dit onderwerp binnen de psychiatrie nog steeds onderwerp van discussie is, en dat het belangrijk is om gewoon liegen te onderscheiden van pathologisch liegen.

Onderzoekers pleiten voor een duidelijkere herkenning van pathologisch liegen. Een studie uit 2020 van Drew Curtis en Christian Hart beschrijft pathologisch liegen als aanhoudend, vaak ogenschijnlijk dwangmatig gedrag, soms voortkomend uit een aanvankelijke leugen die escaleert en leidt tot werkelijk lijden en problemen in het leven van de persoon. Lees ons uitgebreide artikel over de oorsprong en werking van mythomanie voor meer informatie. mythomanie.

Mythomanisch persoon of manipulator: wat is het verschil?

Niet alle pathologische leugenaars zijn manipulators, en niet alle manipulators zijn pathologische leugenaars. Het verschil zit hem in de functie van de leugen :

• In het geval van de “eenvoudige” pathologische leugenaarLiegen dient vooral om het eigen imago op te poetsen, om een ​​gevoel van leegte of ontoereikendheid te compenseren. Hij kan uiteindelijk bijna zijn eigen verhalen gaan geloven. Vaak lijdt hij daaronder.
• Bij de manipulatorLiegen is een middel om iets te verkrijgen: bewondering, geld, afhankelijkheid, of om zichzelf vrij te pleiten van eigen schuld.
• In het geval van een manipulatieve, pathologische leugenaarDe twee elementen komen samen: hij bouwt een flatterend imago op om te verleiden, en gebruikt vervolgens leugens om te controleren, schuldgevoelens aan te praten en te desoriënteren.

Het is dit laatste profiel dat de meeste schade aanricht in een relatie, omdat liegen niet zomaar een tekortkoming is: het wordt een manier van handelen, een middel om de controle te behouden. Het komt vaak voor bij persoonlijkheden die worden omschreven als narcistische manipulators. Zie ook ons ​​profiel van de emotionele manipulator.

Hoe herken je een manipulatieve, pathologische leugenaar?

Hieronder volgen de meest voorkomende signalen. Geen enkel signaal op zich is voldoende; het is de combinatie ervan die alarmerend moet zijn.

In zijn toespraak

• Grootse verhalen Hij heeft altijd bijzondere dingen meegemaakt, belangrijke mensen gekend en is dicht bij grote prestaties geweest.
• Details die veranderen Dezelfde anekdote wordt, afhankelijk van de dag of de persoon aan wie hij wordt verteld, op verschillende manieren verteld.
• Kant-en-klare antwoorden Als je een inconsistentie aanwijst, heeft hij meteen een verklaring, vaak een ingewikkelde.
• Een verleden dat moeilijk te verifiëren is. : weinig getuigen, familieleden “boos” of “ver weg gegaan”.

In zijn manier van reageren

• Sterke verontwaardiging wanneer men twijfelt “Noem je me een leugenaar? Na alles wat ik voor je doe?”
• De rolomkering Jij bent degene die achterdochtig, jaloers en paranoïde is.
• Gasverlichting Hij ontkent dat hij het gezegd heeft, waardoor je aan je eigen geheugen gaat twijfelen. Ons artikel over gaslighting-uitdrukkingen Hij geeft hiervan vele voorbeelden.
• Tranen of slachtofferschap op het moment dat het ontdekt wordt.

In de relatie

• Je voelt je vaak verward, alsof de realiteit aan het veranderen is;
• Je controleert, zoekt naar bewijs, en dan wil je het doen;
• Uw dierbaren maken zich zorgen of geloven hem niet meer;
• De financiële situatie blijft onduidelijk (schulden, leningen, nooit gerealiseerde projecten).

Narcistische pathologische leugenaar: waarom de link zo vaak voorkomt

De leugens van een narcistische pathologische leugenaar zijn vaak bedoeld om een ​​geïdealiseerd zelfbeeld te beschermen. Het toegeven van een fout, een mislukking of een zwakte is ondraaglijk voor hen; ze geven er de voorkeur aan de werkelijkheid te herschrijven. Ze liegen ook om de bewondering te krijgen waar ze naar hunkeren. Wanneer deze persoon een relatie aangaat, wordt liegen een controlemiddel: zij weten wat ze je verteld hebben, en jij weet niet meer wat waar is. Vrouwen kunnen dit patroon ook vertonen: zie ons artikel over de narcistische manipulator de illustere.

Pas op dat je dingen niet door elkaar haalt: sommige mensen met psychiatrische stoornissen kunnen onjuiste uitspraken doen zonder de intentie om te bedriegen. Ons artikel Bipolair, manipulatief of een leugenaar? Helpt je het verschil te maken.

Hoe je een pathologische leugenaar uit zijn evenwicht brengt (en vooral: hoe je jezelf beschermt)

Veel mensen proberen de pathologische leugenaar in het nauw te drijven en hem tot een bekentenis te dwingen. Dat is begrijpelijk, maar vaak uitputtend en ineffectief: hij is gewend om te ontwijken. Het is beter om gericht te werk te gaan. uw stabiliteit in plaats van zijn bekentenis. Hier is een aanpak in 7 stappen:

1. Vertrouw op de feiten, niet op de woorden. Wat hij doet is belangrijker dan wat hij zegt. Let op de consistentie tussen beide.
2. Houd de zaken in de gaten. Noteer de data, de beloftes en de opeenvolgende versies. Bewaar de berichten. Dit beschermt je tegen twijfel en manipulatie.
3. Stel precieze en kalme vragen. “Welke dag? Met wie?” Leugens houden geen stand tegenover concrete details. Maar maak er geen eindeloos verhoor van.
4. Rechtvaardig je twijfels niet. Het is gezond om tegenstrijdigheden in twijfel te trekken. Eén zin is al genoeg: “Wat je zegt, komt niet overeen met wat ik weet.”
5. Weiger om eindeloze debatten te voeren. Als de discussie in een vicieuze cirkel terechtkomt en je uiteindelijk beschuldigd wordt, beëindig het dan: “Ik ga dit gesprek niet voortzetten.”
6. Bescherm uw financiën en documenten. Leen geen geld uit zonder schriftelijke vastlegging, teken niets onder druk en houd toegang tot uw rekeningen.
7. Bespreek het buiten. Een familielid, een professional, een vereniging: een externe blik helpt je om met beide benen op de grond te blijven staan.

Voor andere praktische oplossingen voor liegen kunt u ook onze handleiding raadplegen over de emotionele manipulator.

Checklist: Heb je contact met een manipulatieve, pathologische leugenaar?

• ☐ Zijn verhalen variëren afhankelijk van de dag of de mensen.
• ☐ Ik kan veel van wat hij me vertelde niet bevestigen.
• ☐ Als ik aan mezelf twijfel, ben ik degene die uiteindelijk mijn excuses aanbiedt.
• ☐ Ik voel me vaak verward na onze gesprekken.
• ☐ Financiële kwesties blijven onduidelijk of onopgelost.
• ☐ Mijn familieleden hebben hun twijfels over hem (of haar) geuit.
• ☐ Zijn excuses, als die er al zijn, veranderen niets.

Hoe behandel je mythomanie?

Iemand met pathologisch liegen kan veranderen als hij of zij het probleem erkent en met psychotherapie begint. Het initiatief moet van de persoon zelf komen; je kunt hem of haar niet voor je behandelen. De therapie richt zich vaak op zelfvertrouwen, schaamte en de behoefte aan erkenning. Ons artikel hierover Mythomanie en genezing Hij beschrijft deze benaderingen in detail. Wanneer liegen voornamelijk wordt gebruikt om te manipuleren en de persoon geen probleem ziet in zijn of haar gedrag, is de kans op verandering kleiner.

Gezondheidsbeoordeling Als je vragen hebt over je eigen leugens, aarzel dan niet om een ​​psycholoog of psychiater te raadplegen: daar is niets mis mee, het is een eerste stap. Als de relatie je angstig, uitgeput of depressief heeft gemaakt, praat dan met je huisarts. In geval van gevaar : 3919, 17 ou 112.

Veel gestelde vragen

Weet een pathologische leugenaar dat hij liegt?

Meestal wel, tenminste als hij liegt. Maar sommigen gaan hun verhalen zo sterk geloven dat de grens ook voor hen vervaagt.

Bestaat er een test voor mythomanie?

Er bestaat geen betrouwbare online test. Alleen een professional kan pathologisch liegen beoordelen, rekening houdend met de voorgeschiedenis van de persoon en eventuele bijkomende stoornissen.

Moeten we een pathologische leugenaar confronteren?

Je kunt de feiten rustig uiteenzetten, maar verwacht ontkenningen of een tegenaanval. Bij een confrontatie gaat het er vooral om je standpunt te verdedigen, niet om een ​​bekentenis af te dwingen.

Kan een manipulatieve, pathologische leugenaar veranderen uit liefde?

Liefde alleen is niet genoeg. Blijvende verandering vereist bewustwording en therapeutische begeleiding van de persoon zelf.

Conclusie

Leven met een manipulatieve, pathologische leugenaar is als leven in een permanente mist. Je hebt het recht om de waarheid te willen weten, en bovenal het recht om jezelf te beschermen. Vertrouw op de feiten, houd alles bij, omring jezelf met mensen die je steunen, en onthoud dat je twijfels terecht waren. Als je steun wilt vinden om uit deze mist te komen, ontdek dan… ondersteuning voor slachtoffers van narcistische misbruikers.

Bronnen

• Curtis DA en Hart CL, “Pathologisch liegen: theoretische en empirische onderbouwing voor een diagnostische entiteit,” Psychiatrisch onderzoek en klinische praktijk, 2020: PMC9176035
• Valadas MT en Freitas RM, “Liggen in de psychiatrie: een overzicht”, Europese psychiatrie, 2021: PMC9475576
• Service-Public.fr, “Huiselijk geweld”: service-public.gouv.fr