Dissociatie en de effecten ervan op de pols: een weinig bekend fenomeen

Vrouwen die slachtoffer zijn van narcistische manipulators, kunnen intense psychologische en fysieke ervaringen meemaken. Van deze fenomenen is het fenomeen ‘pulsdissociatie’ nog weinig bekend, maar het kan wel aanzienlijke gevolgen hebben. In dit artikel wordt uitgelegd wat dissociatie is, hoe het de hartslag beïnvloedt en waarom het vaak voorkomt in relaties met narcisten.

Wat is dissociatie?

Dissociatie is een psychologisch verdedigingsmechanisme. Het treedt op wanneer de hersenen zich tijdelijk loskoppelen van de realiteit om zichzelf te beschermen tegen intense stress. Het is een onvrijwillige reactie waardoor je afstand kunt nemen van een situatie die als ondraaglijk wordt ervaren.

Concreet kan de persoon die dissocieert de indruk krijgen dat hij losstaat van zijn lichaam of zijn omgeving. Ze heeft misschien het gevoel dat ze in de mist zit, geheugenverlies heeft of het gevoel heeft dat de dingen om haar heen niet echt zijn. Dissociatie kan variëren van een mild gevoel van derealisatie tot een volledig verlies van zelfbewustzijn.

Dit fenomeen van traumatische dissociatie is een natuurlijke reactie van de hersenen op trauma. Het stelt je in staat het ondraaglijke te verdragen door emotionele afstand te creëren. Maar als het chronisch wordt, kan het negatieve gevolgen op de lange termijn hebben.

De verschillende vormen van dissociatie

Er zijn verschillende soorten dissociatie, die zich in verschillende mate kunnen manifesteren:

• Depersonalisatie: het gevoel los te staan ​​van het eigen lichaam of gedachten.
• Derealisatie: het gevoel dat de omringende wereld niet echt is.
• Dissociatieve amnesie: geheugenverlies met betrekking tot bepaalde traumatische gebeurtenissen.
• Dissociatieve vlucht: plotseling vertrek zonder duidelijke reden, waarbij de identiteit wordt vergeten.
• Dissociatieve identiteitsstoornis: aanwezigheid van verschillende persoonlijkheden.

In de context van een relatie met een narcistische manipulator zijn depersonalisatie en derealisatie de meest voorkomende vormen. Ze stellen het slachtoffer in staat manipulatie en psychologische mishandeling te ondergaan.

Het verband tussen dissociatie en hartslag

Dissociatie heeft fysieke gevolgen, vooral voor de hartslag. Tijdens een dissociatieve episode komt het lichaam in een staat van ‘bevriezing’ terecht, waardoor de werking van het autonome zenuwstelsel verandert.

Dit resulteert meestal in een vertraging van de pols. Het hart klopt langzamer, alsof het lichaam energie probeert te besparen als er een dreiging is. Dit fenomeen wordt verklaard door de activering van het parasympathische zenuwstelsel, verantwoordelijk voor het vertragen van vitale functies.

Paradoxaal genoeg kunnen sommige mensen tijdens dissociatie juist een versnelling van de hartslag ervaren. Dit wordt verklaard door de activering van het sympathische zenuwstelsel, dat het lichaam voorbereidt om op gevaar te reageren.

Deze variaties in de hartslag tijdens dissociatieve episodes kunnen destabiliserend zijn voor de persoon die ze ervaart. Ze helpen het gevoel van vreemdheid en ontkoppeling van het lichaam te versterken.

Waarom komt ‘pulsdissociatie’ vaak voor bij slachtoffers van narcistische manipulators?

De relatie met een narcistische manipulator is een bron van chronische stress en herhaald psychologisch trauma. Geconfronteerd met dit misbruik wordt dissociatie voor veel slachtoffers een overlevingsmechanisme.

Er zijn meerdere redenen die de frequentie van dissociatie in deze context verklaren:

• Bescherming tegen emotionele pijn: door dissociatie kun je het lijden dat wordt veroorzaakt door manipulatie en vernedering wegnemen.
• Aanpassing aan onsamenhangendheid: de tegenstrijdige uitspraken van de narcistische manipulator creëren een cognitieve dissonantie die dissociatie helpt ondersteunen.
• Vermijden van conflicten: door mentaal de verbinding te verbreken, kun je reacties vermijden en daardoor de woede van de narcistische manipulator niet uitlokken.
• Behoud van het gevoel van eigenwaarde: dissociatie beschermt de diepe identiteit van het slachtoffer bij herhaalde aanvallen.
• Omgaan met het gevoel van hulpeloosheid: jezelf mentaal losmaken geeft de illusie dat je enige controle over de situatie behoudt.

Dissociatie wordt zo een beschermende reflex in het licht van een giftige en onvoorspelbare omgeving. Maar op de lange termijn kan het negatieve gevolgen hebben voor de mentale en fysieke gezondheid van het slachtoffer.

De gevolgen van chronische dissociatie

Als dissociatie tijdelijke bescherming biedt, is herhaling ervan op de lange termijn niet zonder gevolgen:

Psychologische gevolgen:

• Moeite met concentreren en onthouden
• Stemmingsstoornissen (depressie, angst)
• Verlies van identiteitsgevoel
• Relatieproblemen
• Permanent gevoel van onwerkelijkheid

Fysieke gevolgen:

• Chronische vermoeidheid
• Slaapstoornissen
• Onverklaarbare spierpijn
• Hormonale verstoringen
• Verzwakking van het immuunsysteem

Chronische dissociatie houdt ook een vicieuze cirkel in stand: hoe meer de persoon dissocieert, hoe meer hij het contact met zijn emoties en lichamelijke sensaties verliest. Dit maakt haar kwetsbaarder voor misbruik en versterkt de behoefte om te dissociëren.

De rol van de narcistische manipulator bij het in stand houden van dissociatie

De narcistische manipulator handhaaft, bewust of niet, de dissociatieve toestand van zijn slachtoffer. Hierdoor kan hij zijn controle behouden en elke ondervraging vermijden.

Verschillende van zijn gedragingen bevorderen dissociatie:

• Gaslighting: door de realiteit die het slachtoffer ervaart te ontkennen, leidt dit ertoe dat hij aan zijn percepties gaat twijfelen.
• Onvoorspelbare stemmingswisselingen: de afwisseling tussen momenten van vriendelijkheid en wreedheid houdt het slachtoffer in verwarring.
• desociale onthouding : door het slachtoffer af te sluiten van zijn dierbaren, ontneemt het hen externe referentiepunten.
• Projectie: door het slachtoffer te beschuldigen van zijn eigen tekortkomingen, vervaagt hij de grenzen tussen waarheid en onwaarheid.
• Dubbele beperkingen: door tegenstrijdige bevelen te geven, ontstaat er een onoplosbare situatie die dissociatie in de hand werkt.

Dissociatie wordt dus zowel een gevolg van misbruik als een voedingsbodem voor de voortzetting ervan.

Het verband tussen dissociatie en wederzijdse afhankelijkheid

Chronische dissociatie kan de ontwikkeling van een codependente relatie met de narcistische manipulator bevorderen. Door het contact met de eigen behoeften en grenzen te verliezen, is de kans groter dat het slachtoffer zich uitsluitend op die van zijn partner concentreert.

Codependentie wordt gekenmerkt door:

• Een buitensporige behoefte aan goedkeuring
• Moeilijk om nee te zeggen
• De neiging om zichzelf op te offeren voor anderen
• Een angst voor verlating
• Laag zelfbeeld

Deze karaktereigenschappen, versterkt door dissociatie, maken het slachtoffer kwetsbaarder voor de manipulatie van de narcistische manipulator. Ze verhinderen hem ook om zich bewust te worden van zijn situatie en een scheiding te overwegen.

Dissociatie als obstakel voor het genezingsproces

Paradoxaal genoeg kan het mechanisme dat ervoor zorgde dat het slachtoffer de gewelddadige relatie overleefde, een obstakel worden voor hun herstel zodra deze voorbij is. Chronische dissociatie:

• Voorkomt dat je je emoties volledig kunt voelen, een noodzakelijke stap in het rouwproces.
• Handhaaft een vorm van ontkenning die het bewustzijn van het geleden misbruik vertraagt.
• Verstoort het vermogen om plannen te maken voor de toekomst en zichzelf opnieuw op te bouwen.
• Handhaaft een vorm van onthechting die het moeilijk maakt om nieuwe, gezonde relaties op te bouwen.

Bovendien kunnen hartslagvariaties die verband houden met dissociatie extra angst en stress veroorzaken. De persoon kan bang zijn de controle over zijn lichaam te verliezen, wat de behoefte om te dissociëren versterkt.

Bibliografische verwijzingen naar dissociatie

Hier is een selectie van zeven bibliografische referenties in het Frans, voornamelijk wetenschappelijke, over het thema dissociatie:

1. Dermesropian, A., Goffinet, S., & de Becker, E. (2018). “Dissociatie: conceptualisering, interesse in een verstrengeling met scarificatie en interventieprotocol”. Klinische psychologie, 2018/1 (nr. 45), blz. 115-133.
2. Fareng, M., en Plagnol, A. (2014). “Dissociatie en traumatische syndromen: huidige bijdragen van hypnose”. PSN, Deel 12, 2014/4, blz. 29-46.
3. Mahieu, E. (1997). “Opmerking over een discrepantie in de kliniek: dissociatie”. Psychiatrische informatie, 1997/9, blz. 809-817.
4. Hingray, C., en Tarquinio, C. (2021). “Dissociatie: bescherming of verlies van rede.” De brief van de psychiater, nr. 2, juni 2021.
5. Tarquinio, C., & Auxéméry, Y. (2022). “Hoofdstuk 6. Psychotrauma, dissociatie en dissociatieve stoornissen”. In Handleiding voor psychotraumatische stoornissen, pp. 174-223.
6. Kédina, B., Tarquinio, C., en Montel, L. (2012). “Dissociatie en traumatische herinnering”. Dunod2012.
7. Lafrance, A. (2011). “Inzicht in dissociatie bij patiënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis.” Geestelijke gezondheid in Québec, Jaargang 36, nummer 1, voorjaar 2011, pp. 111-128.

Deze referenties bieden een diepgaand overzicht van de verschillende facetten van dissociatie, inclusief de conceptualisering ervan, de verbanden met trauma en de daarmee samenhangende therapeutische benaderingen.

Conclusie

‘Pulsdissociatie’ is een complex fenomeen dat de nauwe banden tussen lichaam en geest illustreert. Bij vrouwen die het slachtoffer zijn van narcistische manipulators, is het zowel een overlevingsstrategie als een potentieel obstakel voor genezing.

Als we dit mechanisme begrijpen, kunnen we de omvang van de schade die door een toxische relatie wordt veroorzaakt, beter begrijpen. Dit benadrukt ook het belang van uitgebreide zorg, waarbij rekening wordt gehouden met zowel de psychologische als de fysieke aspecten van het trauma.

Hoewel dissociatie in eerste instantie beschermend is, mag dit geen langetermijnoplossing worden. Het opnieuw contact krijgen met je lichaam en je emoties is een essentiële stap om jezelf te bevrijden van de invloed van de narcistische manipulator en jezelf opnieuw op te bouwen.