Gaslighting: Bu manipülasyonun kökenleri ve tezahürleri

gaslighting giderek daha fazla kullanılan bir terimdir, ancak tam olarak anlaşılması birçok kişi için belirsizliğini korumaktadır. Kişiyi kendi gerçekliğinden şüpheye düşürmeyi amaçlayan, kurnaz ve sinsi bir manipülasyon biçimini ifade eder. Bu uygulama mağdur olanlar için ciddi sonuçlar doğurabilir, onların kafa karışıklığı ve güvensizlik hissetmelerine neden olabilir. Bu makalede gaslighting tanımı, kökenleri, farklı biçimleri ve psikolojik yansımaları açıklanmaktadır.

Gaslighting’un tanımı

gaslighting, bir kişinin veya grubun diğer bir kişinin algısından, hafızasından veya akıl sağlığından şüphe etmesine neden olduğu bir psikolojik manipülasyon sürecidir. Mağdur sıklıkla duygularının, düşüncelerinin ya da anılarının yanlış ya da abartılı olduğuna inandırılır. Bu, onu zihinsel olarak dengesiz olduğuna inandıracak kadar ileri gidebilir.

Terim başlangıçta Gas Light (1938) adlı bir İngiliz oyunundan ve onun 1944 film uyarlamasından gelmektedir. Hikayede bir koca, bu değişikliği inkar ederken, evinin gaz lambalarının parlaklığını ayarlayarak karısını manipüle ediyor. Bu hile kadının duyularından ve ruhsal durumundan şüphe etmesine neden olur.

Gaz yakmanın nedenleri

gaslighting çeşitli kişilerarası ilişkilerde ortaya çıkabilir: yakın, aile, arkadaş canlısı veya profesyonel. Sebepleri genellikle kontrol ve tahakküm arayışıyla bağlantılıdır. Narsisistik özelliklere veya antisosyal kişilik bozukluklarına sahip kişiler, bu manipülasyonu ilişkide bir tür güç sürdürmek için kullanabilirler. gaslighting’nun arkasındaki motivasyonlar şunları içerir:

• Kontrolü sürdürmek: Manipülatörler genellikle kurban üzerinde kontrolü sürdürmek isterler.
• İdealize edilmiş bir kişisel imajın güçlendirilmesi: Gaslighter’lar başkalarını aşağılayarak kendi imajlarını besler ve kendilerini baskın olarak konumlandırırlar.
• Eleştirilere karşı koruma: gaslighting, yöneticilerin dikkati kendi kusurlarından veya hatalarından uzaklaştırmasına olanak tanır.

Gaslighting’in farklı biçimleri

gaslighting çeşitli biçimlerde olabilir; bunların tümü kurbanın istikrarını bozmayı ve onu manipülatöre bağımlı hale getirmeyi amaçlar.

1. Gerçekliğin inkar edilmesi

Gaslighter, gerçekleşen olayları inkar edebilir, örneğin: “Bu asla olmadı” veya “Abartıyorsun”. Bu teknik kurbanın anılarından şüphe etmesine neden olur.

2. İletişim kurmayı reddetme

Bazı durumlarda manipülatör, hassas konularla ilgili tüm iletişimi reddedebilir ve şunu söyleyebilir: “Bu konu hakkında konuşmaya devam edersen, ben gidiyorum.” Bu sessizlik, gaslighter ile olan onayını veya bağlantısını kaybetmemek için mağdurun sessiz kalmasını gerektirir.

3. Çelişki

Manipülatör, kurbanın algısını sorgulamak için sürekli olarak onunla çelişir. Örneğin: “Sana bunun doğru olmadığını söylemiştim” veya “Yanlış hatırlıyorsun, öyle olmadı.”

4. Yönlendirme

Gaslighter, davranışını sorgulamamak için konuyu değiştirir veya konuşmayı başka yöne çevirir. Tartışmayı başka yöne çekmek için geçmişteki bir olayı hatırlayabilir: “Unutma, sana ihtiyacım olduğunda bile orada değildin.”

5. Duyguların en aza indirilmesi

gaslighting’nun bu formu kurbanın duygularını en aza indirmeyi amaçlamaktadır. Gaz yakıcı, “Çok fazla endişeleniyorsun” veya “Bu bir detay, bunu neden bu kadar büyütüyorsun?” gibi şeyler söyleyecektir. » Mağduru savunmasız hale getirmek için.

6. Fiziksel Gaslighting

gaslighting, fiziksel saldırıları ve ardından eylemin veya ciddiyetinin inkar edilmesini içerebilir. Örneğin, fiziksel baskı uyguladıktan sonra manipülatör şöyle diyebilir: “Seni incitmedim, çok hassassın.”

7. Aracı tarafından Gaslighting

Vekaleten gaslighting, kurbanın istikrarını bozmak için üçüncü tarafların kullanılmasından oluşur. Bu, manipülatörün yanında yer alan ve dolayısıyla mağdurdaki şüpheyi güçlendiren sevdiklerinizi de içerebilir.

Gaslighting Durumlarına Örnekler

gaslighting çeşitli bağlamlarda bulunur. İşte ilişkilere dayalı bu manipülasyonun bazı somut örnekleri:

• Romantik ilişkiler: Partnerini aldatan bir partner, partnerini “paranoyak” olarak nitelendirerek kanıtları tamamen inkar edebilir.
• Aile ilişkileri: Bir ebeveyn, çocuk bundan emin olsa bile, bir şeyi söylediğini inkar ederek çocuğunun şüphe duymasını sağlayabilir.
• Profesyonel ortam: Bir yönetici, bir çalışanı önemli bilgileri reddederek veya sistematik olarak işini kötüleyerek manipüle edebilir.
• Arkadaşlar ve sosyal ilişkiler: Arkadaşlar, bir kişiyi “çok hassas” veya “şakayı kaldıramayan” olarak nitelendirerek onu sürekli olarak değersizleştirebilir.

Gaslighting neden bu kadar etkilidir?

gaslighting çok spesifik psikolojik mekanizmalara dayanmaktadır. Manipülatör, kurbanın algısını istikrarsızlaştırarak üstünlük kazanır. Mağdurun belirli özellikleri de rol oynayabilir:

• Kişisel yatkınlıklar: Çatışmalı ilişkiler veya duygusal güvensizlikle işaretlenmiş çocukluk deneyimleri olan kişilerin gaslighting deneyimini yaşama olasılıkları daha yüksektir.
• Empati ve fedakarlık: Kurbanlar genellikle başkalarını anlamaya çalışan ve kendilerini sorgulamaya hazır olan empatik kişilerdir.
• Terk edilme korkusu: Önemli bir ilişkiyi kaybetme korkusu, bazı insanları istismar içeren durumları kabul etmeye iter.

Bibliyografik referanslar

Gaslighting konusuyla ilgili 7 bibliyografik referansın listesi:

1. Hirigoyen, M.-F. (2000). Ahlaki taciz: Günlük olarak sapkın şiddet . Siros.
2. Besson, P. (2018). Zihinsel manipülasyon: Tanımı ve psikolojik sorunlar . Nouvelle Revue’nin baskıları.
3. Courtet, P. (2013). Ruhun yaraları . Odile Jacob.
4. Beauvois, J.-L. ve Joule, R.-V. (2011). Dürüst insanların kullanımı için manipülasyon üzerine küçük bir inceleme . Preses Universitaires de France.
5. Atwood, M. (2010). Stockholm Sendromu: Neden manipülatörlerle kalıyoruz? Eşik.
6. Lévy, B. (2012). Manipülasyon psikolojisi: Tanımlamak, anlamak ve direnmek . Dunod.
7. Dufour, D. (2011). Çiftlerde duygusal manipülasyon: Bunu nasıl fark edebiliriz ve bununla nasıl başa çıkabiliriz . Eyrolles.

Sonuç

gaslighting, kişiyi kendi gerçeklik algısından mahrum bırakmayı amaçlayan karmaşık ve zararlı bir psikolojik manipülasyon biçimidir. Etkileri çoğu zaman görünmez olsa da, bunu yaşayanlar için yıkıcı olabilir, özgüvenlerini kaybetmelerine neden olabilir ve onları tahakküme karşı savunmasız hale getirebilir. Bu olgu sadece yakın ilişkilerle sınırlı değil; aynı zamanda ailelerde, işyerinde ve daha geniş sosyal ağlarda da kendini gösterir.